غزل شماره ۴۶۸ حافظ: که بَرَد به نزد شاهان ز من گدا پیامی؟ + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۴۶۸ حافظ
که بَرَد به نزد شاهان ز من گدا پیامی؟
❖
که به کوی مِی‌فروشان دو هزار جم به جامی
شده‌ام خراب و بدنام و هنوز امیدوارم
❖
که به همت عزیزان برسم به نیک‌نامی
تو که کیمیافروشی نظری به قلب ما کن
❖
که بضاعتی نداریم و فکنده‌ایم دامی
عجب از وفای جانان که عنایتی نفرمود
❖
نه به نامه‌ای پیامی نه به خامه‌ای سلامی
اگر این شراب خام است اگر آن حریف پخته
❖
به هزار بار بهتر ز هزار پخته خامی
ز رهم میفکن ای شیخ به دانه‌های تسبیح
❖
که چو مرغ، زیرک افتد نفتد به هیچ دامی
سر خدمت تو دارم بخرم به لطف و مفروش
❖
که چو بنده کمتر افتد به مبارکی غلامی
به کجا برم شکایت؟ به که گویم این حکایت؟
❖
که لبت حیات ما بود و نداشتی دوامی
بگشای تیر مژگان و بریز خون حافظ
❖
که چنان کشنده‌ای را نکند کس انتقامی
✨ نتیجه فال غزل ۴۶۸ حافظ
این فال نشان‌دهنده صداقت در عشق و بی‌پیرایگی شماست. اگرچه ممکن است در مسیر خود با افراد مدعی و ریاکار مواجه شوید، اما هوشیاری شما باعث نجات از دام آن‌ها خواهد شد. ناامید نباشید؛ با همت و تلاش به نیک‌نامی و مقصود خود خواهید رسید.
خلاصه و مفهوم غزل
حافظ در این غزل با زبانی رندانه و طعنه‌آمیز به نقد مدعیان دروغین و زاهدان ریاکار می‌پردازد. او ارزش خلوص در عشق را فراتر از جاه و مقام دنیایی شاهان و ادعاهای پوچ عابدان می‌داند و از بی‌وفایی معشوق و درد هجران سخن می‌گوید.
معنی بیت به بیت غزل
که بَرَد به نزد شاهان ز من گدا پیامی؟ | که به کوی مِی‌فروشان دو هزار جم به جامی
بیت ۱
چه کسی پیام مرا از روی نیازمندی به پادشاهان می‌رساند؟ در کوی میفروشان، پادشاهان بزرگی چون جمشید در برابر یک جام شراب هیچ ارزشی ندارند.
شده‌ام خراب و بدنام و هنوز امیدوارم | که به همت عزیزان برسم به نیک‌نامی
بیت ۲
گرچه به خاطر عشق رسوا و بدنام شده‌ام، اما همچنان امید دارم که با یاری دوستان اهل دل به نیک‌نامی برسم.
تو که کیمیافروشی نظری به قلب ما کن | که بضاعتی نداریم و فکنده‌ایم دامی
بیت ۳
ای کسی که کالای ارزشمند معنوی می‌فروشی، نگاهی به دل سیاه و قلب من بینداز که سرمایه‌ای ندارم جز اینکه دامی پهن کرده‌ام.
عجب از وفای جانان که عنایتی نفرمود | نه به نامه‌ای پیامی نه به خامه‌ای سلامی
بیت ۴
تعجب از بی‌وفایی معشوق است که هیچ توجهی به ما نکرد و نه با نامه‌ای پیامی فرستاد و نه با قلمی سلامی داد.
اگر این شراب خام است اگر آن حریف پخته | به هزار بار بهتر ز هزار پخته خامی
بیت ۵
اگر این عشق و حال ما چون شراب خام است و آن رقیب مدعی فردی پخته و باتجربه، با این حال یک عشق خام از هزار آدم پختهٔ مغرور بهتر است.
ز رهم میفکن ای شیخ به دانه‌های تسبیح | که چو مرغ، زیرک افتد نفتد به هیچ دامی
بیت ۶
ای زاهد ریاکار، با دانه‌های تسبیح خود مرا از راه به در نکن؛ زیرا پرندهٔ زیرک و هوشیار در هیچ دامی نمی‌افتد.
سر خدمت تو دارم بخرم به لطف و مفروش | که چو بنده کمتر افتد به مبارکی غلامی
بیت ۷
من شوق خدمتگزاری تو را دارم، مرا به لطف خود بپذیر و رد نکن؛ زیرا بنده‌ای با این اخلاص و بندگی به مبارکی کمتر پیدا می‌شود.
به کجا برم شکایت؟ به که گویم این حکایت؟ | که لبت حیات ما بود و نداشتی دوامی
بیت ۸
شکلات و درد دل خود را به کجا ببرم و به چه کسی بگویم که لبان تو مایه حیات من بود اما دوامی نیافت و از دست رفت.
بگشای تیر مژگان و بریز خون حافظ | که چنان کشنده‌ای را نکند کس انتقامی
بیت ۹
چشمان خود را باز کن و با تیر مژگانت خون حافظ را بریز، زیرا هیچ‌کس جرات و توان انتقام‌گیری از چنان قاتل زیبایی را ندارد.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
جم
کنایه از جمشید، پادشاه اسطوره‌ای ایران باستان که نماد شوکت و قدرت است.
کیمیافروش
کسی که ادعای کیمیاگری و تبدیل مس به طلا دارد؛ کنایه از مدعیان دروغین کرامت.
قلب
در اینجا علاوه بر معنی دل، به معنای سکه ناسره و تقلبی نیز ایهام دارد.
بضاعت
سرمایه، دارایی و متاع ناچیز.
خامه
قلم ساخته شده از نی.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تداعی و مراعات نظیر
«شراب خام، حریف، پخته»
آوردن کلماتی که به لحاظ معنایی با یکدیگر تناسب و هم‌نشینی دارند.
ایهام
«نظری به قلب ما کن»
واژه قلب هم به معنی «دل» و هم به معنی «سکه تقلبی» به کار رفته است.
تشخیص
«که لبت حیات ما بود»
نسبت دادن ویژگی‌های انسانی یا زنده به پدیده‌ها و اعضای بدن.
تضاد
«خام و پخته»
استفاده از واژگان متضاد برای برجسته‌سازی معنای شعر.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۶,۲۹۶
ابجد وسیط
۲,۳۷۸
ابجد صغیر
۱,۶۷۳
تعداد حروف
۴۹۶
نظرات
ارسال یک نظر