غزل شماره ۱۰۲ حافظ: دوش آگهی ز یارِ سفر کرده داد باد + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۱۰۲ حافظ

دوش آگهی ز یارِ سفر کرده داد باد

❖

من نیز دل به باد دهم، هر چه باد باد

کارم بدان رسید که همرازِ خود کنم

❖

هر شام برق لامِع و هر بامداد باد

در چینِ طرهٔ تو دل بی حِفاظِ من

❖

هرگز نگفت مسکنِ مألوف یاد باد

امروز قدرِ پندِ عزیزان شناختم

❖

یا رب روانِ ناصحِ ما از تو شاد باد

خون شد دلم به یادِ تو هر گَه که در چمن

❖

بندِ قبایِ غنچهٔ گل می‌گشاد باد

از دست رفته بود وجودِ ضعیفِ من

❖

صبحم به بویِ وصلِ تو جان باز داد، باد

حافظ نهادِ نیکِ تو کامت بر آورد

❖

جان‌ها فدایِ مردمِ نیکو نهاد باد

✨ نتیجه فال غزل ۱۰۲ حافظ

مژده و خبری مسرت‌بخش از جانب گمشده یا هدفی که مدت‌ها چشم‌انتظارش بودید به شما خواهد رسید. دوران رنج و تنهایی رو به پایان است. اگر در این مسیر به پند اهل تجربه و خردمندان توجه کنید، با نیت خیر و باطن پاکی که دارید حتماً به کام دل و مقصود خود دست خواهید یافت.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل روایتی پرشور از امیدواری و رهایی است که با خبررسانی نسیم صبا از جانب معشوق آغاز می‌شود. شاعر با وجود تجربه رنج‌های جانکاه فراق و انس گرفتن با تنهایی و عناصر طبیعت، خود را به دست جریان عشق و سرنوشت می‌سپارد. او ضمن یادآوری ضرورت توجه به پند بزرگان، در نهایت پاداش وفاداری و رسیدن به وصال و آرزو را حاصل ذات پاک و نیکوکاری می‌داند.

معنی بیت به بیت غزل

دوش آگهی ز یارِ سفر کرده داد باد | من نیز دل به باد دهم، هر چه باد باد

بیت ۱ دیشب نسیم باد صبا خبری از معشوق سفرکرده برایم آورد؛ من نیز دلم را به دست باد و سرنوشت می‌سپارم، هر چه می‌خواهد بشود.

کارم بدان رسید که همرازِ خود کنم | هر شام برق لامِع و هر بامداد باد

بیت ۲ از شدت تنهایی و درد هجران کارم به جایی کشیده که هر شب آذرخش درخشان و هر سحرگاه نسیم باد را محرم راز خود می‌سازم.

در چینِ طرهٔ تو دل بی حِفاظِ من | هرگز نگفت مسکنِ مألوف یاد باد

بیت ۳ دل بی‌قرار و رهای من چنان در پیچ و خم زلف تو آرام گرفته که هرگز یادی از جایگاه و خانه همیشگی خود نکرده است.

امروز قدرِ پندِ عزیزان شناختم | یا رب روانِ ناصحِ ما از تو شاد باد

بیت ۴ امروز پس از چشیدن رنج عشق، ارزش اندرز بزرگان را دانستم؛ پروردگارا روح نصیحت‌کننده خیرخواه ما را غرق شادی کن.

خون شد دلم به یادِ تو هر گَه که در چمن | بندِ قبایِ غنچهٔ گل می‌گشاد باد

بیت ۵ هر زمان که در گلزار، باد دکمه لباس غنچه را باز می‌کرد و آن را می‌شکوفاند، به یاد تو دلم غرق در خون و حسرت می‌شد.

از دست رفته بود وجودِ ضعیفِ من | صبحم به بویِ وصلِ تو جان باز داد، باد

بیت ۶ جسم ناتوانم از اندوه دوری در حال زوال و نابودی بود، تا این‌که بامدادان باد با عطر مژده وصال تو جان تازه‌ای به من بخشید.

حافظ نهادِ نیکِ تو کامت بر آورد | جان‌ها فدایِ مردمِ نیکو نهاد باد

بیت ۷ ای حافظ، ذات پاک و سرشت نیکویت سرانجام تو را به آرزویت رساند؛ جان همه فدای انسان‌های نیک‌سرشت و پاک‌نهاد باد.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

برق لامع آذرخش درخشان و تابنده

طره موی پیشانی، زلف تاب‌دار

بی‌حفاظ بی‌پناه، بی‌پروای از بند رسته

مسکن مألوف وطن اصلی، اقامتگاهی که با آن انس و الفت دیرینه هست

ناصح پنددهنده، نصیحت‌کننده خیرخواه

نهاد سرشت، طینت، باطن و ذات

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

جناس تام «باد (باد صبا) / باد (فعل دعایی به معنی باشد)»

واژه «باد» در مصراع دوم با دو معنای مختلف هوا و فعل دعایی به کار رفته است.

تشخیص «آگهی دادن باد یا همراز شدن با برق و باد»

نسبت دادن اعمال انسانی چون خبر آوردن و همراز بودن به باد و آذرخش.

استعاره «بند قبای غنچهٔ گل»

پوشش گلبرگ‌های غنچه به لباس و قبا تشبیه شده است.

ایهام «چین طره»

چین هم به معنای پیچ‌وخم زلف و هم اشاره به کشور چین در تناسب با مسکن مألوف و سفر است.

کنایه «دل به باد دادن»

کنایه از تسلیم تقدیر شدن، بی‌خیالی پیشه کردن و ترک احتیاط.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۰,۸۴۷

ابجد وسیط ۱,۴۹۱

ابجد صغیر ۱,۱۳۷

تعداد حروف ۳۳۱

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۱۰۱

غزل بعدی غزل شماره ۱۰۳

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ