غزل شماره ۲۱۹ حافظ: کنون که در چمن آمد گُل از عَدَم به وجود + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۲۱۹ حافظ
کنون که در چمن آمد گُل از عَدَم به وجود
❖
بنفشه در قدمِ او نهاد سر به سجود
بنوش جامِ صبوحی به نالهٔ دَف و چنگ
❖
ببوس غَبغَب ساقی به نغمهٔ نی و عود
به دورِ گُل منشین بی‌شراب و شاهد و چنگ
❖
که همچو روزِ بقا هفته‌ای بُوَد معدود
شد از خروجِ رِیاحین چو آسمان روشن
❖
زمین، به اخترِ میمون و طالعِ مسعود
ز دستِ شاهدِ نازک‌عِذار عیسی‌دَم
❖
شراب نوش و رها کن حدیثِ عاد و ثمود
جهان چو خُلدِ بَرین شد به دورِ سوسن و گل
❖
ولی چه سود که در وِی نه ممکن است خُلُود
چو گل سوار شَوَد بر هوا سلیمان‌وار
❖
سحر که مرغ درآید به نغمهٔ داوود
به باغ، تازه کن آیینِ دینِ زردشتی
❖
کنون که لاله برافروخت آتشِ نمرود
بخواه جامِ صَبوحی به یادِ آصفِ عهد
❖
وزیرِ مُلکِ سلیمان، عمادِ دین، محمود
بُوَد که مجلس حافظ به یمن تربیتش
❖
هر آن چه می‌طلبد جمله باشدش موجود
✨ نتیجه فال غزل ۲۱۹ حافظ
این فال نشان‌دهنده فرا رسیدن روزگار گشایش، شادی و بهار زندگی است. دغدغه‌ها و رنج‌های گذشته را رها کنید، قدر لحظات زودگذر عمر را بدانید و با امیدواری و توکل به لطف الهی، برای رسیدن به اهداف خود تلاش کنید که یاری بزرگان و کائنات حامی شما خواهد بود.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل از زیباترین سروده‌های بهاریه حافظ است که در آن وصف شکوفایی طبیعت، گل‌ها و سبزه با لطافتی بی‌نظیر آمده است. شاعر ضمن دعوت به شادی، نوشیدن شراب طهور و غنیمت شمردن دم، به داستان‌های انبیایی چون عیسی، سلیمان، ابراهیم و داوود اشاره می‌کند و در بیتی چند نیز به مدح وزیر زمان خود می‌پردازد تا در کنار شور زندگی، قدردانی از بزرگان را نیز یادآور شود.
معنی بیت به بیت غزل
کنون که در چمن آمد گُل از عَدَم به وجود | بنفشه در قدمِ او نهاد سر به سجود
بیت ۱
اکنون که گل از عالم نیستی به چمن آمده و شکفته شده است، بنفشه به احترام قدم او سر به سجود فرود آورده است.
بنوش جامِ صبوحی به نالهٔ دَف و چنگ | ببوس غَبغَب ساقی به نغمهٔ نی و عود
بیت ۲
با صدای دف و چنگ جام شراب صبحگاهی بنوش و به آهنگ نی و عود، غبغب ساقی را ببوس و شاد باش.
به دورِ گُل منشین بی‌شراب و شاهد و چنگ | که همچو روزِ بقا هفته‌ای بُوَد معدود
بیت ۳
در فصل شکفتن گل، بدون شراب و معشوق و ساز منشین؛ چرا که روزگار خوشی و حیات بسیار کوتاه و محدود است.
شد از خروجِ رِیاحین چو آسمان روشن | زمین، به اخترِ میمون و طالعِ مسعود
بیت ۴
با رویش و بیرون آمدن گیاهان خوشبو، زمین همچون آسمان پر از ستاره روشن شد و بخت و طالع زمین خجسته و سعادت‌مند گشت.
ز دستِ شاهدِ نازک‌عِذار عیسی‌دَم | شراب نوش و رها کن حدیثِ عاد و ثمود
بیت ۵
از دست معشوق لطیف‌چهره و جان‌بخش شراب بنوش و داستان‌های کهنه و غمانگیز قوم عاد و ثمود را فراموش کن.
جهان چو خُلدِ بَرین شد به دورِ سوسن و گل | ولی چه سود که در وِی نه ممکن است خُلُود
بیت ۶
به واسطه شکفتن سوسن و گل، جهان مانند بهشت برین شده است؛ اما چه سود که جاودانگی در آن امکان‌پذیر نیست.
چو گل سوار شَوَد بر هوا سلیمان‌وار | سحر که مرغ درآید به نغمهٔ داوود
بیت ۷
هنگامی که گلِ سرخ مانند سلیمان (سوار بر باد و هوا) بر شاخه جلوه‌گری می‌کند و سحرگاهان مرغ چمن با نغمه‌ای چون آواز داوود می‌خواند.
به باغ، تازه کن آیینِ دینِ زردشتی | کنون که لاله برافروخت آتشِ نمرود
بیت ۸
در باغ و چمن آیین میگساری و آتش‌افروزی را زنده کن، اکنون که گل لاله آتش سرخ‌رنگی همچون آتش نمرود برافروخته است.
بخواه جامِ صَبوحی به یادِ آصفِ عهد | وزیرِ مُلکِ سلیمان، عمادِ دین، محمود
بیت ۹
جام شراب بامدادی را به یاد وزیر بزرگ زمانه، عمادالدین محمود که وزیر ملک سلیمان (فارس) است، طلب کن.
بُوَد که مجلس حافظ به یمن تربیتش | هر آن چه می‌طلبد جمله باشدش موجود
بیت ۱۰
امید است که به برکت تربیت و توجه او، هر چه مجلس حافظ آرزو کند و بخواهد، فراهم و در دسترس باشد.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
صبوحی
شرابی که در بامداد و صبحگاه نوشند
غبغب
ناحیه زیر چانه و بالای گلو
ریاحین
جمع ریحان، گیاهان و گل‌های خوشبو
عیسی‌دم
دارای نفس حیات‌بخش و معجزه‌آسا مانند حضرت عیسی
خلود
جاودانگی و همیشگی بودن
آصف
نام وزیر حضرت سلیمان و به عنوان صفت برای وزیران خردمند
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تلمیح
«کنون که لاله برافروخت آتشِ نمرود»
اشاره به داستان پرتاب شدن حضرت ابراهیم به آتش نمرود.
تشبیه
«جهان چو خُلدِ بَرین شد به دورِ سوسن و گل»
تشبیه جهان در فصل بهار به بهشت برین.
مراعات نظیر
«بنوش جامِ صبوحی به نالهٔ دَف و چنگ»
گرد آوردن واژه‌های جام، دف، چنگ، نی و عود که با هم تناسب دارند.
تشخیص
«بنفشه در قدمِ او نهاد سر به سجود»
دادن حالت انسانی (سر به سجود نهادن) به گل بنفشه.
ابهام
«به دورِ گُل منشین»
واژه دور دو معنا دارد: دوران و زمانه، و گردِ گل.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۵,۲۸۰
ابجد وسیط
۲,۳۵۸
ابجد صغیر
۱,۸۵۴
تعداد حروف
۵۰۱
نظرات
ارسال یک نظر