غزل شماره ۷۰ حافظ: مردم دیدهٔ ما جز به رُخَت ناظر نیست + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۷۰ حافظ
مردم دیدهٔ ما جز به رُخَت ناظر نیست
❖
دل سرگشتهٔ ما غیرِ تو را ذاکر نیست
اشکم احرامِ طوافِ حَرَمَت می‌بندد
❖
گرچه از خونِ دلِ ریش دمی طاهر نیست
بستهٔ دام و قفس باد چو مرغ وحشی
❖
طایر سِدره اگر در طلبت طایر نیست
عاشقِ مفلس اگر قلبِ دلش کرد نثار
❖
مَکُنَش عیب که بر نقدِ روان قادر نیست
عاقبت دست بدان سروِ بلندش برسد
❖
هر که را در طلبت همتِ او قاصر نیست
از روان بخشی عیسی نزنم دَم هرگز
❖
زان که در روح فَزایی چو لبت ماهر نیست
من که در آتشِ سودای تو آهی نزنم
❖
کِی توان گفت که بر داغ، دلم صابر نیست
روز اول که سرِ زلفِ تو دیدم گفتم
❖
که پریشانیِ این سلسله را آخر نیست
سر پیوند تو تنها نه دلِ حافظ راست
❖
کیست آن کِش سَرِ پیوند تو در خاطر نیست
✨ نتیجه فال غزل ۷۰ حافظ
نیت شما با صبر، اراده قوی و همت بلند به نتیجه مطلوب می‌رسد. در مسیر هدفتان ثابت‌قدم باشید و از سختی‌ها و رنج‌های راه گلایه نکنید. اگرچه راه رسیدن به مقصود پر پیچ‌وخم و دشوار است، اما با خلوص نیت و تلاش پیوسته، سرانجام به مقصود و وصال دست خواهید یافت.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل عاشقانه و عارفانه، جلوه‌ای از خلوص، تسلیم و ارادت تمام‌عیار عاشق نسبت به معشوق است. حافظ با تصاویری زیبا از وفاداری، سوز دل، ایثار جان و شکیبایی در برابر ناملایمات سخن می‌گوید و تأکید می‌کند هر کس در راه معشوق همتی بلند داشته باشد به مقصود می‌رسد؛ زیرا زیبایی و جاذبهٔ یار، دل همه مشتاقان را به سوی خود کشانده است.
معنی بیت به بیت غزل
مردم دیدهٔ ما جز به رُخَت ناظر نیست | دل سرگشتهٔ ما غیرِ تو را ذاکر نیست
بیت ۱
مردمک چشم ما فقط به چهره زیبای تو می‌نگرد و دل سرگردان و شیدای ما جز یاد و نام تو، ذکری بر زبان ندارد.
اشکم احرامِ طوافِ حَرَمَت می‌بندد | گرچه از خونِ دلِ ریش دمی طاهر نیست
بیت ۲
اشک خونین من برای طواف گرد آستان و حریم تو احرام بسته است، هرچند که به خاطر آمیختگی با خون دلِ مجروحم، لحظه‌ای پاک و طاهر نیست.
بستهٔ دام و قفس باد چو مرغ وحشی | طایر سِدره اگر در طلبت طایر نیست
بیت ۳
حتی اگر جبرئیل و پرنده بهشتی نیز در طلب و هوای تو پرواز نکند، سزاوار است که مانند مرغی وحشی گرفتار بند و قفس شود.
عاشقِ مفلس اگر قلبِ دلش کرد نثار | مَکُنَش عیب که بر نقدِ روان قادر نیست
بیت ۴
اگر عاشق تهیدست دلِ کم‌ارزش و ناسره‌اش را پیشکش کرد، بر او خرده مگیر؛ چراکه توانایی نثار کردن جان و سکه رایج را ندارد.
عاقبت دست بدان سروِ بلندش برسد | هر که را در طلبت همتِ او قاصر نیست
بیت ۵
هر کس که در راه رسیدن به تو اراده و همتش کوتاه و سست نباشد، سرانجام به وصال آن قامت رعنا و والای تو دست خواهد یافت.
از روان بخشی عیسی نزنم دَم هرگز | زان که در روح فَزایی چو لبت ماهر نیست
بیت ۶
دیگر هرگز از معجزه جان‌بخشی حضرت عیسی سخن نمی‌گویم، زیرا او در حیات‌بخشی و فزودن روح، مهارتی به اندازه لب‌های تو ندارد.
من که در آتشِ سودای تو آهی نزنم | کِی توان گفت که بر داغ، دلم صابر نیست
بیت ۷
من که در آتش عشق و اشتیاق سوزان تو حتی ناله و آهی برنمی‌آورم، چگونه ممکن است بگویند بر داغ و رنج صبور و شکیبا نیستم؟
روز اول که سرِ زلفِ تو دیدم گفتم | که پریشانیِ این سلسله را آخر نیست
بیت ۸
همان نخستین روزی که پیچ و تاب گیسوی تو را دیدم، دریافتم که سرگشتگی و آشفتگی گرفتاران این زنجیر زلف را پایانی نیست.
سر پیوند تو تنها نه دلِ حافظ راست | کیست آن کِش سَرِ پیوند تو در خاطر نیست
بیت ۹
تنها دل حافظ نیست که آرزوی وصال و پیوستن به تو را دارد؛ چه کسی در این جهان است که شوق و اندیشهٔ پیوند با تو در خاطرش نباشد؟
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
مردم دیده
مردمک چشم
ذاکر
یادکننده، ذکرگوینده
ریش
زخمی، مجروح
طایر سِدره
پرنده درخت سدرةالمنتهی؛ کنایه از جبرئیل یا فرشتگان مقرب
قلب
سکه تقلبی و ناسره؛ در عین حال به معنی دل
نقد روان
سکه رایج و باارزش؛ و نیز به معنی نثار جان و روح
قاصر
کوتاه، نارسا، فروگذارنده
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
ایهام
«قلبِ دلش کرد نثار / نقدِ روان»
«قلب» هم به معنی دل و هم سکه تقلبی است و «روان» هم به معنای پول رایج و هم به معنای جان و روح به کار رفته است.
تلمیح
«از روان بخشی عیسی نزنم دَم هرگز»
اشاره به معجزه حضرت عیسی (ع) در دمیدن روح و زنده کردن مردگان.
استعاره
«سرو بلند»
استعاره از قد و قامت معشوق و جایگاه والای وصال.
جناس اشتقاق
«طایر سدره اگر در طلبت طایر نیست»
به‌کارگیری دو واژه هم‌ریشه «طایر» با معنای پرنده و پروازکننده.
مراعات نظیر
«احرام، طواف، حرم، طاهر»
تناسب میان واژگان مربوط به مناسک حج و زیارت کعبه.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۴۲,۸۵۶
ابجد وسیط
۲,۱۵۲
ابجد صغیر
۱,۵۲۸
تعداد حروف
۴۴۸
نظرات
ارسال یک نظر