غزل شماره ۱۲۲ حافظ: هر آن‌که جانبِ اهلِ خدا نگه دارد + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۱۲۲ حافظ
هر آن‌که جانبِ اَهْلِ خُدا نگه دارد
❖
خُداش در همه حال از بَلا نگه دارد
حَدیثِ دوست نگویم مَگَر به حَضْرَتِ دوست
❖
که آشنا، سُخَنِ آشنا نگه دارد
دلا، مَعاش چُنان کُن که گر بِلَغْزَد پای
❖
فرشته‌ات به دو دستِ دُعا نگه دارد
گَرَت هَواست که مَعشوق نَگْسَلد پِیمان
❖
نگاه دار سرِ رشته تا نگه دارد
صَبا بر آن سَرِ زُلْف اَر دِلِ مرا بینی
❖
ز رویِ لُطْف بگویش که جا نگه دارد
چو گفتمش که دلم را نگاه دار، چه گفت؟
❖
ز دَسْتِ بَنده چه خیزد؟ خُدا نگه دارد
سَر و زَر و دل و جانم، فَدایِ آن یاری
❖
که حَقِّ صُحْبَتِ مِهْر و وَفا نگه دارد
غُبارِ راهگذارت کجاست تا «حافِظ»
❖
به یادگارِ نَسیمِ صَبا نگه دارد
✨ نتیجه فال غزل ۱۲۲ حافظ
این غزل مژدهٔ خیری در امور دنیوی و اخروی به شما می‌دهد. رعایت حال دوستان خدا و پایبندی به پیمان‌ها، راهگشای موفقیت شما خواهد بود. در روابط عاشقانه و دوستی، وفاداری شرط رسیدن به وصال است. اگر نگران عواقب لغزش‌های خود هستید، دعا و توکل بر خدا یگانه راه نجات است.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل حافظ، بر اهمیت حمایت از اهل خدا و پایبندی به پیمان‌ها تأکید دارد. شاعر با اشاره به اینکه راز دل جز با خدا نباید گفت، بر حفظ اسرار عشق و وفاداری در روابط تأکید می‌کند. همچنین، به لزوم رفتار شایسته برای حفظ رضایت معشوق و در نهایت، یاری خواستن از خدا برای حفظ دل و جان اشاره دارد. غبار راه معشوق، استعاره‌ای از یاد و خاطرهٔ اوست که حافظ به دنبال آن است.
معنی بیت به بیت غزل
هر آن‌که جانبِ اَهْلِ خُدا نگه دارد | خُداش در همه حال از بَلا نگه دارد
بیت ۱
هر کسی که از اهل خدا (مؤمنان و دینداران) حمایت کند و طرفدار آنها باشد، خداوند در همه حال او را از بلاها و سختی‌ها حفظ می‌کند.
حَدیثِ دوست نگویم مَگَر به حَضْرَتِ دوست | که آشنا، سُخَنِ آشنا نگه دارد
بیت ۲
من راز دل و سخنانم را جز با خودِ محبوب (خداوند) در میان نمی‌گذارم، زیرا همان‌طور که یک آشنا راز دوست را حفظ می‌کند، خداوند نیز از سخنان من مراقبت خواهد کرد.
دلا، مَعاش چُنان کُن که گر بِلَغْزَد پای | فرشته‌ات به دو دستِ دُعا نگه دارد
بیت ۳
ای دل، چنان زندگی کن که اگر روزی پایت لغزید و خطایی از تو سر زد، فرشتگان به یاری دعای خیر، تو را حفظ کنند و از گناه بازدارند.
گَرَت هَواست که مَعشوق نَگْسَلد پِیمان | نگاه دار سرِ رشته تا نگه دارد
بیت ۴
اگر دوست داری که معشوق به پیمان عشق و وفاداری پایبند باشد، تو نیز از ابتدا سررشتهٔ دوستی و پیمان را محکم نگه دار تا او نیز وفادار بماند.
صَبا بر آن سَرِ زُلْف اَر دِلِ مرا بینی | ز رویِ لُطْف بگویش که جا نگه دارد
بیت ۵
ای باد صبا، اگر دلِ عاشقِ مرا در لابه‌لای گیسوی یار دیدی، از روی لطف و مهربانی به او بگو که جایگاهِ مرا در دلش حفظ کند و از من غافل نشود.
چو گفتمش که دلم را نگاه دار، چه گفت؟ | ز دَسْتِ بَنده چه خیزد؟ خُدا نگه دارد
بیت ۶
زمانی که به معشوق گفتم دلِ مرا حفظ کن، او در پاسخ گفت که از دستِ من (بنده) کاری برنمی‌آید؛ تنها خداوند است که می‌تواند او را حفظ کند.
سَر و زَر و دل و جانم، فَدایِ آن یاری | که حَقِّ صُحْبَتِ مِهْر و وَفا نگه دارد
بیت ۷
جان و مال و قلب و روحم فدای آن یاری باد که حقِ دوستی و همراهیِ مهرآمیز و وفادارانه را پاس بدارد و آن را از بین نبرد.
غُبارِ راهگذارت کجاست تا «حافِظ» | به یادگارِ نَسیمِ صَبا نگه دارد
بیت ۸
راه و مسیری که تو بر آن گذر کرده‌ای کجاست تا حافظ بتواند غبارِ آن را به یادگار از نسیم سحرگاهی دریافت کرده و حفظ کند (کنایه از نهایت دلدادگی و آرزوی به یادگار داشتن اثر وجود معشوق).
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
جانب
طرف، سو، سمت
بلا
مصیبت، سختی، گرفتاری
حدیث
سخن، گفتار، ماجرا
معاش
زندگی، معاشرت، گذران زندگی
صبا
باد صبحگاهی، نسیم سحر
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشخیص
«فرشته‌ات به دو دستِ دعا نگه دارد»
دادن ویژگی انسانی (دعا کردن) به فرشته.
کنایه
«نگاه دار سرِ رشته تا نگه دارد»
کنایه از حفظ پیمان و دوستی.
استعاره
«غُبارِ راهگذارت کجاست تا «حافِظ» / به یادگارِ نَسیمِ صَبا نگه دارد»
غبار راه کنایه از اثر و ردپای وجود معشوق است.
تکرار
«نگه دارد / نگه دارد»
تکرار واژه 'نگه دارد' برای تأکید بر مفهوم حفظ و نگهداری.
ایهام
«ز رویِ لُطْف بگویش که جا نگه دارد»
«جا نگه دارد» می‌تواند به معنای حفظ جایگاه در دل معشوق یا حفظ جایگاه فیزیکی باشد.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۹,۸۲۰
ابجد وسیط
۱,۷۲۲
ابجد صغیر
۱,۲۹۰
تعداد حروف
۳۷۵
نظرات
ارسال یک نظر