غزل شماره ۲۴۲ حافظ: بیا که رایتِ منصورِ پادشاه رسید + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۲۴۲ حافظ

بیا که رایتِ منصورِ پادشاه رسید

❖

نویدِ فتح و بشارت به مِهر و ماه رسید

جمالِ بخت ز رویِ ظفر نقاب انداخت

❖

کمالِ عدل به فریادِ دادخواه رسید

سپهر، دور خوش اکنون کُنَد که ماه آمد

❖

جهان به کامِ دل اکنون رسد که شاه رسید

ز قاطعانِ طریق این زمان شوند ایمن

❖

قوافلِ دل و دانش که مَرد راه رسید

عزیزِ مصر به رغمِ برادران غیور

❖

ز قعرِ چ‍اه برآمد به اوجِ ماه رسید

کجاست صوفیِ دجّال فِعلِ مُلحِدشکل

❖

بگو بسوز، که مهدیِّ دین پناه رسید

صبا بگو که چه‌ها بر سرم در این غم عشق

❖

ز آتشِ دلِ سوزان و دودِ آه رسید

ز شوقِ رویِ تو شاها بدین اسیرِ فراق

❖

همان رسید کز آتش به برگِ کاه رسید

مرو به خواب که حافظ به بارگاهِ قبول

❖

ز وِردِ نیمْ شب و درسِ صبحگاه رسید

✨ نتیجه فال غزل ۲۴۲ حافظ

این فال نویدبخش پایان دوران سختی و دمیدن نسیم پیروزی و عدالت است. اگر در انتظار گشایش کار یا بازگشت عزیزی هستید، نشانه موفقیت و رسیدن به مقصود است. با این حال، نباید از دعا، تلاش و بیداری غافل شوید؛ چرا که موفقیت واقعی از راه تلاش مستمر به دست می‌آید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل از سروده‌های حماسی و امیدبخش حافظ است که به مناسبت پیروزی و بازگشت شاه منصور سروده شده است. شاعر در این شعر با بهره‌گیری از نمادهای روشن‌کننده مانند داستان یوسف، نوید پایان ظلم و ستم صوفیان ریاکار را می‌دهد و بر این باور است که با آمدن حاکم دادگر، راه دانش و معرفت امن خواهد شد و تلاش معنوی و شبانگاهی انسان را به درگاه الهی می‌رساند.

معنی بیت به بیت غزل

بیا که رایتِ منصورِ پادشاه رسید | نویدِ فتح و بشارت به مِهر و ماه رسید

بیت ۱ بیا که پرچم پیروزی شاه منصور برافراشته شد و مژده پیروزی و فتح به خورشید و ماه رسید.

جمالِ بخت ز رویِ ظفر نقاب انداخت | کمالِ عدل به فریادِ دادخواه رسید

بیت ۲ چهره خوش‌بختی از روی پیروزی نقاب برداشت و عدالت کامل به یاری دادخواهان شتافت.

سپهر، دور خوش اکنون کُنَد که ماه آمد | جهان به کامِ دل اکنون رسد که شاه رسید

بیت ۳ آسمان اکنون گردش خوشی دارد چرا که ماه رخ نموده و جهان به آرزوی دل خود می‌رسد چون پادشاه از راه رسید.

ز قاطعانِ طریق این زمان شوند ایمن | قوافلِ دل و دانش که مَرد راه رسید

بیت ۴ از این پس کاروان‌های دل و دانش از راهزنان در امان خواهند بود زیرا مرد راه و رهبر راستین رسید.

عزیزِ مصر به رغمِ برادران غیور | ز قعرِ چ‍اه برآمد به اوجِ ماه رسید

بیت ۵ یوسف (عزیز مصر)، برخلاف میل برادران حسود خود، از ته چاه بیرون آمد و به اوج بلندی رسید.

کجاست صوفیِ دجّال فِعلِ مُلحِدشکل | بگو بسوز، که مهدیِّ دین پناه رسید

بیت ۶ آن صوفی فریبکارِ بی‌دین و کافرمنش کجاست؟ به او بگویید از حسادت بسوزد که منجی و پناه دهنده دین رسید.

صبا بگو که چه‌ها بر سرم در این غم عشق | ز آتشِ دلِ سوزان و دودِ آه رسید

بیت ۷ ای باد صبا، بازگو که در این غم عشق، چه مصیبت‌هایی از آتش دل سوزان و دود آه به سرم آمد.

ز شوقِ رویِ تو شاها بدین اسیرِ فراق | همان رسید کز آتش به برگِ کاه رسید

بیت ۸ ای پادشاه! از شدت اشتیاق به دیدار تو، بر سر این اسیر هجران همان آمد که آتش بر سر کاه می‌آورد (کاه از درون می‌سوزد).

مرو به خواب که حافظ به بارگاهِ قبول | ز وِردِ نیمْ شب و درسِ صبحگاه رسید

بیت ۹ در خواب غفلت نمان، زیرا حافظ به برکت ذکر نیمه‌شب و مطالعه سحرگاهی به درگاه قبول بار یافت.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

رایت پرچم، علم، درفش

قاطعان طریق راهزنان، حرامیان

غیور در اینجا به معنی حسود و غیرتمند از روی حسد

دجّال فعل فریبکار، دروغ‌گو، کسی که کارهایی مانند دجال دارد

ملحدشکل شبیه به ملحدان و بی‌دینان، کافرمنش

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تلمیح «عزیزِ مصر به رغمِ برادران غیور / ز قعرِ چاه برآمد به اوجِ ماه رسید»

اشاره به داستان حضرت یوسف (ع) و رهایی او از چاه و رسیدن به مقام عزیزی مصر.

تشبیه «همان رسید کز آتش به برگِ کاه رسید»

تشبیه حال اسیر فراق در سوختن از شوق به کاهی که در آتش می‌سوزد.

ایهام «بیا که رایتِ منصورِ پادشاه رسید»

واژه «منصور» هم به معنی پیروزمند است و هم اشاره به شاه منصور (پادشاه آل مظفر) دارد.

تضاد «قعرِ چاه و اوجِ ماه»

استفاده از واژگان متضاد چاه (پستی) و ماه (بلندی) برای برجسته کردن مفهوم تضاد.

تناسب «مهر و ماه»

آوردن خورشید (مهر) و ماه در کنار هم که تناسب و مراعات نظیر ایجاد کرده است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۱,۱۸۹

ابجد وسیط ۲,۱۰۷

ابجد صغیر ۱,۵۰۷

تعداد حروف ۴۴۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۲۴۱

غزل بعدی غزل شماره ۲۴۳

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ