غزل شماره ۳۵ حافظ: برو به کارِ خود ای واعظ این چه فریادست؟ + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۵ حافظ
برو به کارِ خود ای واعظ این چه فریادست؟
❖
مرا فِتاد دل از ره، تو را چه اُفتادست؟
میان او که خدا آفریده است از هیچ
❖
دقیقه‌ای‌ست که هیچ آفریده نَگشادست
به کام تا نرساند مرا لبش، چون نای
❖
نصیحتِ همه عالم به گوشِ من بادست
گدایِ کویِ تو از هشت خُلد، مستغنی‌ست
❖
اسیرِ عشقِ تو از هر دو عالم آزادست
اگر چه مستیِ عشقم خراب کرد ولی
❖
اساسِ هستیِ من زآن خراب، آبادست
دلا مَنال ز بیداد و جورِ یار که یار
❖
تو را نصیب همین کرد و این از آن دادست
برو فَسانه مخوان و فُسون مدم حافظ
❖
کز این فسانه و افسون مرا بسی یادست
✨ نتیجه فال غزل ۳۵ حافظ
این غزل نشان‌دهنده رهایی از قیدوبندهای ظاهری و تمرکز بر عشق راستین است. فال شما می‌گوید که در برابر مشکلات و ملامت دیگران استوار باشید و به راه دل خود ایمان داشته باشید. نیازی به تردید یا گوش دادن به حرف‌های یاوه‌گو ندارید، زیرا سرنوشت و سعادت واقعی شما در گروی خلوص نیت و پایداری در مسیر عشق و محبت است.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل شورانگیز، سرشار از طعنه به زاهدان و واعظان ظاهربین و ستایش بی‌خودی و مستی در راه عشق است. شاعر با رد کردن اندرزهای خشک و بی‌روح، عشق را بنیاد هستی و رهایی‌بخش حقیقی انسان می‌داند و معتقد است که ستم معشوق نیز در طریقت عشق عین عدالت و مایه آبادانی دل است.
معنی بیت به بیت غزل
برو به کارِ خود ای واعظ این چه فریادست؟ | مرا فِتاد دل از ره، تو را چه اُفتادست؟
بیت ۱
ای واعظ، به کار خودت برس و این‌قدر داد و فریاد نکن. دل من از راه راستِ زهد منحرف شده و عاشق شده است، تو چرا آشفته‌ای و چه اتفاقی برایت افتاده است؟
میان او که خدا آفریده است از هیچ | دقیقه‌ای‌ست که هیچ آفریده نَگشادست
بیت ۲
در میان پیکر معشوق که خداوند آن را از نیستی آفریده، رازی بس ظریف و باریک وجود دارد که هیچ‌کس تاکنون نتوانسته است آن را رمزگشایی کند.
به کام تا نرساند مرا لبش، چون نای | نصیحتِ همه عالم به گوشِ من بادست
بیت ۳
تا زمانی که لب‌های یار مرا به کام دل و وصال نرساند، اندرزهای عالمیان در گوش من همچون بادِ هرز و بی‌اثر است، همانند نی که تنها با دمیدن باد صدا تولید می‌کند.
گدایِ کویِ تو از هشت خُلد، مستغنی‌ست | اسیرِ عشقِ تو از هر دو عالم آزادست
بیت ۴
کسی که گدای درگاه و کوی توست، از هشت بهشت بی‌نیاز است؛ و آن‌کس که در بند عشق تو گرفتار شده، از وابستگی‌های هر دو جهان رها و آزاد گشته است.
اگر چه مستیِ عشقم خراب کرد ولی | اساسِ هستیِ من زآن خراب، آبادست
بیت ۵
اگرچه مستی و شور عشق همه‌چیز مرا ویران ساخت و از خود بیخود کرد، اما بنیاد وجود و هستی واقعی من از همین خرابیِ عشق، آباد و استوار شده است.
دلا مَنال ز بیداد و جورِ یار که یار | تو را نصیب همین کرد و این از آن دادست
بیت ۶
ای دل، از ستم و نامهربانی معشوق ناله و شکایت نکن، زیرا یار همین جور و جفا را قسمت تو کرده و این در حقیقت عین عدالت و دادگری است.
برو فَسانه مخوان و فُسون مدم حافظ | کز این فسانه و افسون مرا بسی یادست
بیت ۷
ای حافظ، دیگر قصه و افسانه نخوان و ورد و جادو دم مکن، چرا که من خودم از این افسانه‌ها و نیرنگ‌ها بسیار در خاطر دارم و فریب نمی‌خورم.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
واعظ
نصیحت‌کننده، پنددهنده بر روی منبر
دقیقه
نکته باریک، راز ظریف و پیچیده
نای
نی، لوله توخالی برای نواختن
هشت خلد
هشت بهشت، درجات مختلف بهشت در باور اسلامی
مستغنی
بی‌نیاز، کسی که به چیزی احتیاج ندارد
فسون
سحر، جادو، وِرد و افسانه ساختگی
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
ایهام
«نصیحتِ همه عالم به گوشِ من بادست»
واژه «باد» هم به معنای هوا و چیز بی‌ارزش (نصیحت باد هواست) و هم به معنای دمیدن در نی (همچون باد داخل نی) به کار رفته است.
تضاد
«اگر چه مستیِ عشقم خراب کرد ولی / اساسِ هستیِ من زآن خراب، آبادست»
استفاده از واژه‌های متضاد «خراب» و «آباد» برای نشان دادن زیبایی‌شناسی تناقض در عشق.
تشبیه
«به کام تا نرساند مرا لبش، چون نای / نصیحتِ همه عالم به گوشِ من بادست»
تشبیه بی‌اثر بودن نصیحت‌ها به باد درون نی.
حسن تعلیل
«اگر چه مستیِ عشقم خراب کرد ولی / اساسِ هستیِ من زآن خراب، آبادست»
شاعر خرابیِ ناشی از مستی عشق را دلیل و علت آبادی بنیاد هستی و حقیقت وجود خود می‌داند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۸,۲۹۷
ابجد وسیط
۱,۵۶۱
ابجد صغیر
۱,۲۵۲
تعداد حروف
۳۵۷
نظرات
ارسال یک نظر