غزل شماره ۹۱ حافظ: ای غایب از نظر به خدا می‌سپارمت + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۹۱ حافظ
ای غایب از نظر به خدا می‌سپارمت
❖
جانم بسوختی و به دل دوست دارمت
تا دامنِ کفن نکشم زیرِ پایِ خاک
❖
باور مکن که دست ز دامن بدارمت
محرابِ ابرویت بنما تا سحرگهی
❖
دستِ دعا برآرم و در گردن آرمت
گر بایدم شدن سویِ هاروتِ بابلی
❖
صد گونه جادویی بکنم تا بیارمت
خواهم که پیش میرمت ای بی‌وفا طبیب
❖
بیمار باز پرس که در انتظارمت
صد جوی آب بسته‌ام از دیده بر کنار
❖
بر بویِ تخمِ مِهر که در دل بکارمت
خونم بریخت وز غمِ عشقم خلاص داد
❖
مِنّت پذیرِ غمزهٔ خنجر گذارمت
می‌گریم و مرادم از این سیلِ اشک‌بار
❖
تخمِ محبّت است که در دل بکارمت
بارم ده از کرم سویِ خود تا به سوزِ دل
❖
در پای دم‌به‌دم گهر از دیده بارمت
حافظ شراب و شاهد و رندی نه وضعِ توست
❖
فِی‌الجمله می‌کنی و فرو می‌گذارمت
✨ نتیجه فال غزل ۹۱ حافظ
این فال نشان‌دهنده فراق، دلتنگی و عشق عمیقی است که در دل دارید. اگرچه دوری از معشوق یا مقصدتان رنج‌آور است، اما با صبوری، اشک چشم و تلاش صادقانه می‌توانید به مقصود برسید. ناامید نباشید و با توکل به خدا و تلاش مستمر، دلدار را به سوی خود جذب کنید. آینده با وصل و آرامش همراه خواهد بود.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزلِ سوزناک و عاشقانہ، بیانگر شدت فراق و دوری از یار است. شاعر با زبانی پرمهر و گاه همراه با مبالغه، از وفاداری بی‌دریغ خود تا پای مرگ سخن می‌گوید. او از هر وسیله‌ای، از دعا و سحر گرفته تا سیل اشک، برای جلب توجه معشوق بهره می‌جوید و در نهایت، خود را تسلیم لطف و بزرگواری دلدار می‌سازد.
معنی بیت به بیت غزل
ای غایب از نظر به خدا می‌سپارمت | جانم بسوختی و به دل دوست دارمت
بیت ۱
ای کسی که از چشم من پنهانی، تو را به خدا می‌سپارم؛ با رفتنت جانم را آتش زدی اما همچنان با تمام وجود تو را دوست دارم.
تا دامنِ کفن نکشم زیرِ پایِ خاک | باور مکن که دست ز دامن بدارمت
بیت ۲
تا روزی که بمیرم و کفن بپوشم، هرگز باور نکن که دست از دوستی و طلب تو بردارم.
محرابِ ابرویت بنما تا سحرگهی | دستِ دعا برآرم و در گردن آرمت
بیت ۳
ابروانت را مانند محراب عبادت به من بنما تا هنگام سحر، دست به دعا بردارم و تو را در آغوش بگیرم.
گر بایدم شدن سویِ هاروتِ بابلی | صد گونه جادویی بکنم تا بیارمت
بیت ۴
اگر لازم باشد که برای آوردن تو به نزد هاروت در چاه بابل بروم، صدگونه سحر و جادو می‌کنم تا تو را بازگردانم.
خواهم که پیش میرمت ای بی‌وفا طبیب | بیمار باز پرس که در انتظارمت
بیت ۵
ای طبیب بی‌وفا، می‌خواهم در پیش پای تو جان دهم؛ حال این بیمار را بپرس که سخت در انتظار توست.
صد جوی آب بسته‌ام از دیده بر کنار | بر بویِ تخمِ مِهر که در دل بکارمت
بیت ۶
از اشک چشم خود صد جوی آب در اطراف جاری کرده‌ام، به این امید که تخم محبت تو را در دل خود بکارم.
خونم بریخت وز غمِ عشقم خلاص داد | مِنّت پذیرِ غمزهٔ خنجر گذارمت
بیت ۷
محبوب با نگاه کرشمه‌آمیز و خنجرگون خود مرا کشت و از غم عشق آزاد کرد؛ من منت‌دار این خنجر خون‌ریز هستم.
می‌گریم و مرادم از این سیلِ اشک‌بار | تخمِ محبّت است که در دل بکارمت
بیت ۸
گریه می‌کنم و مقصودم از این اشک‌های فراوان این است که تخم محبت را در دل تو بارور سازم.
بارم ده از کرم سویِ خود تا به سوزِ دل | در پای دم‌به‌دم گهر از دیده بارمت
بیت ۹
از روی لطف به من اجازه حضور بده تا از سوز دل، پیوسته گوهر اشک را نثار قدم‌هایت کنم.
حافظ شراب و شاهد و رندی نه وضعِ توست | فِی‌الجمله می‌کنی و فرو می‌گذارمت
بیت ۱۰
ای حافظ، شراب‌خواری و شاهدبازی و رندی کار تو نیست؛ اما با این همه انجام می‌دهی و من از تو درمی‌گذرم.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
هاروتِ بابلی
نام فرشته‌ای که طبق افسانه‌ها در چاه بابل است و به کسانی که به آنجا روند سحر می‌آموزد.
غمزه
ناز و عشوه با چشم و ابرو.
خنجر گذار
کسی که خنجر می‌گذارد یا خنجر به کار می‌برد؛ خنجرکش.
فی‌الجمله
به طور خلاصه، خلاصه کلام.
بر بوی
به امیدِ، به بویِ.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تضاد
«خونم بریخت وز غمِ عشقم خلاص داد»
استفاده از واژه‌های متضاد ریختن خون (مرگ یا رنج) و خلاص دادن (آزادی و رهایی) برای بیان زیبایی اثر عشق.
استعاره
«تخمِ محبّت است که در دل بکارمت»
محبت و عشق به بذر و دانه تشبیه شده است که در دل کاشته می‌شود.
تشخیص
«ای بی‌وفا طبیب / بیمار باز پرس»
نسبت دادن صفت طبیب و بیمارپرسی به معشوق که صفات انسانی است.
مراعات نظیر
«شراب و شاهد و رندی»
آوردن واژه‌های مرتبط با بزم و میگساری در کنار یکدیگر.
کنایه
«دست ز دامن بدارمت»
کنایه از رها کردن و دست کشیدن از دوستی و پیوند با کسی.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۴۵,۸۶۴
ابجد وسیط
۲,۲۰۲
ابجد صغیر
۱,۵۷۵
تعداد حروف
۴۷۸
نظرات
ارسال یک نظر