غزل شماره ۴۴۵ حافظ: تو را که هر چه مراد است در جهان داری + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۴۵ حافظ

تو را که هر چه مراد است در جهان داری

❖

چه غم ز حال ضعیفان ناتوان داری؟

بخواه جان و دل از بنده و روان بستان

❖

که حکم بر سر آزادگان روان داری

میان نداری و دارم عجب که هر ساعت

❖

میان مجمع خوبان کنی میان‌داری

بیاضِ رویِ تو را، نیست نقشِ دَرخور از آنک

❖

سوادی از خط مشکین بر ارغوان داری

بنوش می که سبک‌روحی و لطیف مدام

❖

علی الخصوص در آن دم که سر گران داری

مکن عتاب از این بیش و جور بر دل ما

❖

مکن هر آن چه توانی که جای آن داری

به اختیارت اگر صد هزار تیر جفاست

❖

به قصد جانِ منِ خسته در کمان داری

بکِش جفای رقیبان مدام و جور حسود

❖

که سهل باشد اگر یارِ مهربان داری

به وصل دوست گرت دست می‌دهد یک دم

❖

برو که هر چه مراد است در جهان داری

چو گل به دامن از این باغ می‌بری حافظ

❖

چه غم ز ناله و فریاد باغبان داری؟

✨ نتیجه فال غزل ۴۴۵ حافظ

این فال نشان‌دهنده موفقیت، دسترسی به تمامی آرزوها و رسیدن به کامرانی است. اگرچه در مسیر زندگی با سختی‌ها، حسادت‌ها و نامهربانی‌ها روبه‌رو می‌شوی، اما با داشتن ایمانی استوار و توکل به لطف دوست، همه مشکلات آسان خواهند شد. از فرصت‌های پیش‌آمده نهایت بهره را ببر و نگران موانع نباش.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از زیباترین و عاشقانه‌ترین سروده‌های حافظ است که در آن شاعر با زبانی صمیمی و در عین حال شکوهمند، با معشوق خود سخن می‌گوید. حافظ در این ابیات از اقتدار و بی‌توجهی معشوق به حال دلدادگان گلایه می‌کند، اما در نهایت برتری عشق و لذت وصال را بر تمامی رنج‌ها و جفای رقیبان ترجیح می‌دهد و معتقد است که دست یافتن به وصال یار، پاداش تمامی سختی‌های دنیاست.

معنی بیت به بیت غزل

تو را که هر چه مراد است در جهان داری | چه غم ز حال ضعیفان ناتوان داری؟

بیت ۱ ای که تمام آرزوها و خواسته‌های جهان را در اختیار داری، چرا باید به فکر حال ضعیفان و ناتوانان باشی و برایشان غمگین شوی؟

بخواه جان و دل از بنده و روان بستان | که حکم بر سر آزادگان روان داری

بیت ۲ از منِ بنده، جان و دل را طلب کن و بی‌درنگ جانم را بگیر، زیرا تو بر جان و دل آزادگان حکمفرمایی و فرمانت جاری است.

میان نداری و دارم عجب که هر ساعت | میان مجمع خوبان کنی میان‌داری

بیت ۳ با اینکه خودت میان و کمری نداری (بسیار لاغراندامی)، مایه شگفتی است که هر ساعت در میان جمع خوبرویان، پیشرو و سردسته هستی.

بیاضِ رویِ تو را، نیست نقشِ دَرخور از آنک | سوادی از خط مشکین بر ارغوان داری

بیت ۴ برای چهره سفیدت نمی‌توان تصویر مناسبی فرض کرد، چرا که خط سیاه محاسنت بر روی گونه‌های ارغوانی‌ات نقش بسته است.

بنوش می که سبک‌روحی و لطیف مدام | علی الخصوص در آن دم که سر گران داری

بیت ۵ شراب بنوش که پیوسته روحی سبک و لطیف داری، به‌ویژه در آن لحظاتی که از مستی سرت سنگین است.

مکن عتاب از این بیش و جور بر دل ما | مکن هر آن چه توانی که جای آن داری

بیت ۶ از این بیشتر بر دل ما خشم مگیر و ستم نکن؛ هرچند توانایی و استحقاق انجام هر کاری را داری، اما از روی لطف از آن درگذر.

به اختیارت اگر صد هزار تیر جفاست | به قصد جانِ منِ خسته در کمان داری

بیت ۷ اگرچه به اراده خود صد هزار تیر ستم در کمان آماده کرده‌ای تا جان منِ خسته را هدف قرار دهی.

بکِش جفای رقیبان مدام و جور حسود | که سهل باشد اگر یارِ مهربان داری

بیت ۸ پیوسته ستم رقیبان و آزار حسودان را تحمل کن، زیرا اگر یاری مهربان داشته باشی، تحمل این سختی‌ها آسان خواهد بود.

به وصل دوست گرت دست می‌دهد یک دم | برو که هر چه مراد است در جهان داری

بیت ۹ اگر حتی برای یک لحظه وصال دوست برایت میسر شد، بدان که به تمام آرزوهای جهان رسیده‌ای.

چو گل به دامن از این باغ می‌بری حافظ | چه غم ز ناله و فریاد باغبان داری؟

بیت ۱۰ ای حافظ، حال که مانند گل دامن خود را از این باغ پر کرده‌ای، دیگر چه باکی از ناله و فریاد باغبان داری؟

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

مراد آرزو، خواسته و کام

میان‌داری سردستگی، پیشرو بودن در جمع، هدایت کردن مجلس

بیاض سفیدی، سپیدی چهره

سواد سیاهی، خط سیاهی که بر چهره رویده است

سر گران سنگین‌سر از مستی، مخمور

عتاب سرزنش، خشم و تندخویی

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

ایهام «که حکم بر سر آزادگان روان داری»

واژه «روان» در مصراع دوم ایهام دارد؛ معنای اول یعنی جاری و ساری بودن حکم، و معنای دوم یعنی فرمانروایی بر روح و جان آزادگان.

تضاد «بیاضِ رویِ تو را ... سوادی از خط مشکین بر ارغوان داری»

میان واژه‌های «بیاض» (سفیدی) و «سواد» (سیاهی) تضاد زیبایی برقرار است.

تشبیه «بیاض روی تو را ... سوادی از خط مشکین بر ارغوان داری»

چهره معشوق به صفحه سفید (بیاض) و گل ارغوان تشبیه شده و خط موی روی صورت به سیاهی تشبیه شده است.

مجاز «به قصد جان من خسته در کمان داری»

واژه «تیر» مجاز از نگاه و عشوه خشم‌آلود معشوق است.

تناسب «تیر، کمان، هدف»

وجود واژه‌های مرتبط با تیراندازی مانند تیر، کمان و قصد جان در بیت هفتم مراعات نظیر ساخته است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۸,۷۵۰

ابجد وسیط ۲,۳۵۴

ابجد صغیر ۱,۶۴۳

تعداد حروف ۵۰۸

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۴۴

غزل بعدی غزل شماره ۴۴۶

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ