غزل شماره ۳۸۸ حافظ: بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه‌شکن + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۸۸ حافظ

بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه‌شکن

❖

به شادی رخِ گل بیخ غم ز دل بر کن

رسید باد صبا غنچه در هواداری

❖

ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن

طریق صدق بیاموز از آب صافیِ دل

❖

به راستی طلب آزادگی ز سرو چمن

ز دستبرد صبا گرد گل کلاله نگر

❖

شکنج گیسوی سنبل ببین به روی سمن

عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد

❖

بعینه دل و دین می‌برد به وجه حسن

صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار

❖

برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن

حدیث صحبت خوبان و جام باده بگو

❖

به قول حافظ و فتوی پیر صاحب فن

✨ نتیجه فال غزل ۳۸۸ حافظ

این فال نویدبخش روزگار خوش، نشاط و پایان غم‌هاست. بهار زندگی شما فرا رسیده و نشان از گشایش کارها دارد. با صداقت و راستی قدم بردارید، از همنشینی با خوبان غافل نشوید و با دلی روشن به آینده امیدوار باشید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل از زیباترین بهاریه‌های حافظ است که در آن شادابی طبیعت، شکفتن غنچه‌ها و دمیدن روح تازگی در جهان توصیف شده است. شاعر با به تصویر کشیدن جلوه‌های بهاری مانند باد صبا، گل، بلبل و سرو، درس‌هایی از آزادگی، صداقت و عشق می‌آموزد و در نهایت خواننده را به کامرانی، ذکر نیکان و دوری از غم دعوت می‌کند.

معنی بیت به بیت غزل

بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه‌شکن | به شادی رخِ گل بیخ غم ز دل بر کن

بیت ۱ فصل بهار و گل‌ها شادی‌آفرین و وسوسه‌انگیز شده‌اند؛ پس هم‌زمان با شادابی روی گل، ریشه غم و اندوه را از دلت بیرون کن.

رسید باد صبا غنچه در هواداری | ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن

بیت ۲ چون باد صبا رسید، غنچه از شدت عشق و اشتیاق برای هواداری از آن، از خود بی‌خود شد و پیراهن خود را چاک داد.

طریق صدق بیاموز از آب صافیِ دل | به راستی طلب آزادگی ز سرو چمن

بیت ۳ راه راستی و درستی را از آب زلال و باصفا بیاموز و آزادگی و وارستگی را نیز از سرو راست‌قامت چمن طلب کن.

ز دستبرد صبا گرد گل کلاله نگر | شکنج گیسوی سنبل ببین به روی سمن

بیت ۴ از اثر وزش باد صبا، دسته‌ای از موهای پیچ‌درپیچ گلبرگ‌ها را دور گل ببین و خم و پیچ گیسوی سنبل را بر روی گل سمن تماشا کن.

عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد | بعینه دل و دین می‌برد به وجه حسن

بیت ۵ غنچه همچون عروسی با بخت و اقبال نیکو از پرده غنچه بیرون آمده و آشکارا با زیبایی و نیکویی خود، دل و دین را می‌رباید.

صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار | برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن

بیت ۶ آواز بلبل شیدا و فریاد هزاردستان برای رسیدن به گل، از خانه غم و اندوهِ هجران بیرون آمده است.

حدیث صحبت خوبان و جام باده بگو | به قول حافظ و فتوی پیر صاحب فن

بیت ۷ از هم‌نشینی با خوبان و نوشیدن باده سخن بگو، مطابق با سخن حافظ و حکم پیر مبیّن و کاردانی که راه و رسم عشق را می‌داند.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

طرب‌انگیز شادی‌آور و نشاط‌بخش

باد صبا نسیم ملایم و خنکی که از شمال شرق می‌وزد و در ادبیات پیک عاشقان است

کلاله دسته موی تاب‌خورده و پیچ‌دار

شکنج پیچ و خم، شکن و چین‌وجین

صفیر آواز و ناله بلند پرندگان مانند بلبل

بیت حزن خانه اندوه، کنایه از دنیا یا روزگار هجران و فراق

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشخیص «رسید باد صبا غنچه در هواداری / ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن»

به غنچه صفات انسانی (عاشق شدن، از خود بیخود شدن و جامه دریدن) نسبت داده شده است.

تشبیه «عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد»

غنچه شکفته به عروسی تشبیه شده که از حرم خارج می‌شود.

تضاد «طرب‌انگیز و غم»

واژه‌های طرب‌انگیز (شادی) و غم در تقابل معنایی با یکدیگر هستند.

تناسب «گل، غنچه، سنبل، سمن، سرو»

وجود واژه‌های مرتبط با باغ و گلستان در کنار هم باعث ایجاد شبکه تناسب شده است.

کنایه «بیخ غم ز دل بر کن»

کنایه از ریشه‌کن کردن و از بین بردن کامل غم و اندوه از درون است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۳,۳۰۹

ابجد وسیط ۱,۶۷۳

ابجد صغیر ۱,۱۳۳

تعداد حروف ۳۳۴

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۸۷

غزل بعدی غزل شماره ۳۸۹

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ