غزل شماره ۳۸۹ حافظ: چو گل هر دم به بویت جامه در تن + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۸۹ حافظ
چو گل هر دم به بویت جامه در تن
❖
کنم چاک از گریبان تا به دامن
تنت را دید گل گویی که در باغ
❖
چو مستان جامه را بدرید بر تن
من از دست غمت مشکل برم جان
❖
ولی دل را تو آسان بردی از من
به قول دشمنان برگشتی از دوست
❖
نگردد هیچ کس با دوست دشمن
تنت در جامه چون در جام باده
❖
دلت در سینه چون در سیم آهن
ببار ای شمع اشک از چشم خونین
❖
که شد سوز دلت بر خلق روشن
مکن کز سینه‌ام آه جگرسوز
❖
برآید همچو دود از راه روزن
دلم را مشکن و در پا مینداز
❖
که دارد در سر زلف تو مسکن
چو دل در زلف تو بسته‌ست حافظ
❖
بدین سان کار او در پا میفکن
✨ نتیجه فال غزل ۳۸۹ حافظ
این فال نشان‌دهنده عشق عمیق، شیدایی و رنج فراق است. اگرچه در راه رسیدن به مقصود سختی‌های فراوانی را متحمل شده‌ای و دیگران با بدگویی سعی در سرد کردن تو داشته‌اند، اما به زودی با پایداری در عشق و وفاداری به عهد خود، به آرامش خواهی رسید. دلت را به یار بسپار و ناامید مباش.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل بیانی شورانگیز از درد فراق، شدت اشتیاق عاشق به معشوق و گلایه از بی‌مهری‌های اوست. حافظ با تمثیل‌هایی زیبا از گل، شمع و جام باده، وضعیت آشفته و دل‌سوخته عاشق را به تصویر کشیده و در پایان از معشوق می‌خواهد که دلِ گرفتار در بند زلف خود را خوار نسازد.
معنی بیت به بیت غزل
چو گل هر دم به بویت جامه در تن | کنم چاک از گریبان تا به دامن
بیت ۱
همانند گل که در هوای بهار و بوی نسیم، پیراهن از تن می‌درد، من نیز هر لحظه به شوق بوی تو لباس خود را از گریبان تا دامن چاک می‌کنم.
تنت را دید گل گویی که در باغ | چو مستان جامه را بدرید بر تن
بیت ۲
گل وقتی تن زیبای تو را در باغ دید، گویی از خود بیخود شد و مانند مستان جامه از تن درید.
من از دست غمت مشکل برم جان | ولی دل را تو آسان بردی از من
بیت ۳
من از شدت غم و اندوه تو به سختی می‌توانم جان سالم به در برم، اما تو با این وجود به آسانی دل مرا ربودی.
به قول دشمنان برگشتی از دوست | نگردد هیچ کس با دوست دشمن
بیت ۴
بر اساس سخن بدخواهان و دشمنان از دوست خود روی گردان کردی، در حالی که هیچ‌کس با دوست واقعی خود دشمنی نمی‌کند.
تنت در جامه چون در جام باده | دلت در سینه چون در سیم آهن
بیت ۵
تن لطیف تو در درون لباس مانند شراب سرخ در جام بلورین است، اما دل تو در سینه‌اش مانند تکه آهنی در درون نقره سخت و بی‌رحم است.
ببار ای شمع اشک از چشم خونین | که شد سوز دلت بر خلق روشن
بیت ۶
ای شمع، از چشم خون‌بار خود اشک بریز و ببار، زیرا آتش سوزان دلت بر همه مردم آشکار و نمایان شده است.
مکن کز سینه‌ام آه جگرسوز | برآید همچو دود از راه روزن
بیت ۷
این قدر جفا مکن که از سینه من آهی جگرسوز برخیزد و مانند دود از روزن خانه بیرون بزند.
دلم را مشکن و در پا مینداز | که دارد در سر زلف تو مسکن
بیت ۸
دل عاشق مرا مسکن و خوار مگردان و زیر پا نینداز، چرا که این دل در زلف پرچین و شکن تو خانه کرده است.
چو دل در زلف تو بسته‌ست حافظ | بدین سان کار او در پا میفکن
بیت ۹
ای حافظ، حالا که دلت در زلف معشوق گرفتار و بسته شده است، کار او را این‌گونه خوار و پایمال مکن.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
گریبان
یقه لباس
بویت
عطر تو یا امید و آرزوی تو
روزن
پنجره یا سوراخ بالای سقف برای خروج دود و ورود روشنایی
طره
گیسوی تاب‌خورده و پیشانی‌مو
عتاب
سرزنش و خشم
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشبیه
«تنت در جامه چون در جام باده»
تن معشوق در لباس به باده در درون جام تشبیه شده است.
تشخیص
«تنت را دید گل گویی که در باغ / چو مستان جامه را بدرید بر تن»
به گل ویژگی انسانی مستی و جامه دریدن نسبت داده شده است.
تناسب
«شمع و اشک و سوز دل»
واژه‌های شمع، اشک و سوز با یکدیگر تناسب و مراعات نظیر دارند.
تضاد
«دوست و دشمن»
دو واژه دوست و دشمن در بیت چهارم دارای تضاد معنایی هستند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۷,۷۰۳
ابجد وسیط
۱,۶۷۵
ابجد صغیر
۱,۳۰۶
تعداد حروف
۳۷۴
نظرات
ارسال یک نظر