غزل شماره ۴۲۴ حافظ: از من جدا مشو که توام نور دیده‌ای + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۴۲۴ حافظ
از من جدا مشو که توام نور دیده‌ای
❖
آرام جان و مونس قلب رمیده‌ای
از دامن تو دست ندارند عاشقان
❖
پیراهن صبوری ایشان دریده‌ای
از چشم بخت خویش، مبادت گزند از آنک
❖
در دلبری، به غایتِ خوبی رسیده‌ای
منعم مکن ز عشق وی ای مفتی زمان
❖
معذور دارمت که تو او را ندیده‌ای
آن سرزنش که کرد تو را دوست حافظا
❖
بیش از گلیم خویش مگر پا کشیده‌ای
✨ نتیجه فال غزل ۴۲۴ حافظ
به مقصود و هدفی بسیار ارزشمند دل بسته‌اید. از سرزنش و بدگویی ناآگاهان دلسرد نشوید، زیرا آنان به باطن و ارزش کار شما پی نبرده‌اند. در عین حال، مراقب رفتار خود باشید و از حد و شأن خویش فراتر نروید؛ رعایت ادب و مدارا مانع از پشیمانی و ملامت شما خواهد شد.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل حافظ بیانی شیوا از عشق، شیفتگی و زیبایی بی‌نقص معشوق است. شاعر محبوب را روشنی‌بخش چشم و آرامش دل بی‌قرار خود می‌داند و به تصویر می‌کشد که چگونه جاذبه معشوق صبر عاشقان را از میان برده است. در ادامه، حافظ انتقاد مدعیان و مفتیان را به ندیدن چهره یار ربط می‌دهد و در بیت پایانی نیز با خودآگاهی رندانه، علت عتاب دوست را زیاده‌خواهی یا تجاوز عاشق از مرزهای ادب برمی‌شمارد.
معنی بیت به بیت غزل
از من جدا مشو که توام نور دیده‌ای | آرام جان و مونس قلب رمیده‌ای
بیت ۱
از من دوری مکن چرا که تو فروغ چشمان منی و مایه آرامش روان و همدم دل گریزان و بی‌قرارم هستی.
از دامن تو دست ندارند عاشقان | پیراهن صبوری ایشان دریده‌ای
بیت ۲
عاشقان هرگز دست از دامان وصال تو برنمی‌دارند، زیرا جلوه زیبایی تو جامه شکیبایی و طاقت آنان را چاک زده است.
از چشم بخت خویش، مبادت گزند از آنک | در دلبری، به غایتِ خوبی رسیده‌ای
بیت ۳
مبادا حتی از چشم‌زخم اقبال نیک خودت به تو آسیبی برسد؛ زیرا در دلربایی و نیکویی به اوج کمال و زیبایی دست یافته‌ای.
منعم مکن ز عشق وی ای مفتی زمان | معذور دارمت که تو او را ندیده‌ای
بیت ۴
ای فقیه و مفتی روزگار، مرا از عشق ورزیدن به او بازمدار؛ عذر تو را می‌پذیرم، چرا که جمال دل‌انگیز او را ندیده‌ای وگرنه سرزنشم نمی‌کردی.
آن سرزنش که کرد تو را دوست حافظا | بیش از گلیم خویش مگر پا کشیده‌ای
بیت ۵
ای حافظ، آن توبیخ و سرزنشی که یار در حق تو روا داشت به این سبب بود که شاید از حد و اندازه خود فراتر رفتی و جانب ادب را نگه نداشتی.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
نور دیده
روشنایی چشم؛ کنایه از معشوق بسیار عزیز و گرامی
قلب رمیده
دل وحشت‌زده، گریزان و آشفته‌حال
غایت
نهایت، اوج، بالاترین مرتبه
مفتی
صادرکننده فتوا و حاکم شرع
پا از گلیم خویش فراتر کشیدن
کنایه از رعایت نکردن حد و اندازه، پا از شأن خود فراتر گذاشتن
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
اضافه تشبیهی
«پیراهن صبوری»
صبر و شکیبایی به پیراهنی تشبیه شده است که از شدت اشتیاق دریده می‌شود.
تشخیص
«چشم بخت»
نسبت دادن چشم و احتمال آسیب چشم‌زخم به بخت و سرنوشت.
کنایه
«از دامن تو دست ندارند»
کنایه از رها نکردن، امیدوار بودن و پافشاری و تمسک در عشق.
کنایه
«بیش از گلیم خویش پا کشیدن»
کنایه از خارج شدن از حد و شأن خود و گستاخی کردن.
مراعات نظیر
«دامن، پیراهن، دریده»
تناسب میان اجزای پوشش و فعل دریدن.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۱۹,۴۶۱
ابجد وسیط
۱,۱۴۹
ابجد صغیر
۸۰۴
تعداد حروف
۲۴۱
نظرات
ارسال یک نظر