غزل شماره ۲۰۶ حافظ: پیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۲۰۶ حافظ

پیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود

❖

مِهرورزیِ تو با ما شُهرهٔ آفاق بود

یاد باد آن صحبتِ شب‌ها که با نوشین لبان

❖

بحثِ سِرِّ عشق و ذکرِ حلقهٔ عُشّاق بود

پیش از این کاین سقفِ سبز و طاقِ مینا بَرکِشند

❖

مَنظَرِ چشمِ مرا ابرویِ جانان طاق بود

از دَمِ صبحِ ازل تا آخرِ شامِ ابد

❖

دوستی و مِهر بر یک عهد و یک میثاق بود

سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟

❖

ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود

حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین

❖

بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود

بر درِ شاهم گدایی نکته‌ای در کار کرد

❖

گفت بر هر خوان که بِنْشَستَم خدا رزّاق بود

رشتهٔ تسبیح اگر بُگْسَست معذورم بدار

❖

دستم اندر دامنِ ساقیِ سیمین ساق بود

در شبِ قدر ار صَبوحی کرده‌ام، عیبم مکن

❖

سرخوش آمد یار و جامی بر کنارِ طاق بود

شعرِ حافظ در زمانِ آدم اندر باغِ خُلد

❖

دفترِ نسرین و گل را زینتِ اوراق بود

✨ نتیجه فال غزل ۲۰۶ حافظ

این فال نشان‌دهنده وفاداری به عهد عشق و دوستی است. اگر در کارهای خود دچار لغزش شده‌اید یا از مسیر معنوی دور افتاده‌اید، با دلی صاف و صمیمی به درگاه خداوند تکیه کنید. ناامید نباشید که لطف الهی شامل حال شماست و روزی‌رسان حقیقی همیشه پشتیبان شما خواهد بود.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از لطیف‌ترین و رندانه‌ترین سروده‌های حافظ است که در آن از عهد ازلی عشق، خاطرات شیرین گذشته و نیاز متقابل عاشق و معشوق سخن می‌گوید. شاعر با زبانی آمیخته به طنز و رندی، عبادت‌های ظاهری و ریاکارانه را در برابر عشق حقیقی و مأنوس بودن با ساقی قرار می‌دهد و در بیت پایانی به شوخ‌طبعی و عظمت شعر خود در پیشگاه ازل اشاره می‌کند.

معنی بیت به بیت غزل

پیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود | مِهرورزیِ تو با ما شُهرهٔ آفاق بود

بیت ۱ پیش از این بیشتر به فکر عاشقان بودی و مهربانی و دوستی تو با ما در همه جهان زبانزد و مشهور بود.

یاد باد آن صحبتِ شب‌ها که با نوشین لبان | بحثِ سِرِّ عشق و ذکرِ حلقهٔ عُشّاق بود

بیت ۲ یاد آن شب‌نشینی‌ها به خیر که با افراد شیرین‌زبان و کامران، درباره رازهای عشق و محفل عاشقان گفتگو می‌کردیم.

پیش از این کاین سقفِ سبز و طاقِ مینا بَرکِشند | مَنظَرِ چشمِ مرا ابرویِ جانان طاق بود

بیت ۳ پیش از آنکه آسمان کبود و فیروزه‌ای آفریده شود، نگاه و توجه چشم من تنها به طاق ابروی معشوق دوخته شده بود.

از دَمِ صبحِ ازل تا آخرِ شامِ ابد | دوستی و مِهر بر یک عهد و یک میثاق بود

بیت ۴ از آغاز پیدایش جهان در ازل تا پایان روزگار در ابد، بنیاد دوستی و محبت بر یک پیمان استوار بوده است.

سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟ | ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود

بیت ۵ اگر سایه توجه و عنایت معشوق بر سر عاشق افتاد جای تعجب نیست؛ زیرا ما به او نیاز داشتیم و او نیز به ما علاقه‌مند بود.

حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل می‌بُرد و دین | بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود

بیت ۶ اگرچه زیبایی چهره‌های زیبای مجلس، دل و دین آدم را می‌ربود، اما گفتگوی ما درباره طبع لطیف و اخلاق نیکو بود.

بر درِ شاهم گدایی نکته‌ای در کار کرد | گفت بر هر خوان که بِنْشَستَم خدا رزّاق بود

بیت ۷ گدایی در درگاه پادشاه نکته عمیقی بیان کرد و گفت بر سر هر سفره‌ای که نشستم، دیدم که روزی‌دهنده تنها خداوند است.

رشتهٔ تسبیح اگر بُگْسَست معذورم بدار | دستم اندر دامنِ ساقیِ سیمین ساق بود

بیت ۸ اگر رشته تسبیح من پاره شد و ذکرم قطع گشت مرا ببخش، زیرا دستم به دامن ساقی سیمین‌پیکر بند بود.

در شبِ قدر ار صَبوحی کرده‌ام، عیبم مکن | سرخوش آمد یار و جامی بر کنارِ طاق بود

بیت ۹ اگر در شب قدر شراب بامدادی نوشیده‌ام بر من خرده مگیر، چرا که یار با حالی خوش آمد و جامی نیز آماده روی طاقچه بود.

شعرِ حافظ در زمانِ آدم اندر باغِ خُلد | دفترِ نسرین و گل را زینتِ اوراق بود

بیت ۱۰ شعر حافظ از زمان حضرت آدم در بهشت برین، مایه زیبایی و زینت‌بخش برگ گل‌های سرخ و نسرین بوده است.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

آفاق کرانه‌ها، افق‌ها، اطراف جهان

نوشین لبان دارندگان لب‌های شیرین و گوارا، کنایه از معشوقان

طاق مینا گنبد فیروزه‌ای رنگ، کنایه از آسمان

صبوحی شرابی که بامدادان نوشیده شود

باغ خلد باغ بهشت جاویدان

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

ایهام «منظَرِ چشمِ مرا ابرویِ جانان طاق بود»

واژه طاق دارای چند معناست: ۱. تک و بی‌نظیر ۲. طاقچه و کمان ابرو.

تناسب «رشتهٔ تسبیح اگر بُگْسَست معذورم بدار / دستم اندر دامنِ ساقیِ سیمین ساق بود»

میان رشته، تسبیح و گسستن تناسب معنایی برقرار است.

حسن تعلیل «رشتهٔ تسبیح اگر بُگْسَست معذورم بدار / دستم اندر دامنِ ساقیِ سیمین ساق بود»

شاعر دلیل پاره شدن رشته تسبیح را مشغولیت دستش به دامن ساقی ذکر می‌کند که دلیلی شاعرانه و دلپذیر است.

تضاد «از دَمِ صبحِ ازل تا آخرِ شامِ ابد»

میان واژه‌های صبح و شام، و ازل و ابد تضاد زیبایی وجود دارد.

تشخیص «سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟»

معشوق به خورشید یا ابری تشبیه شده که سایه دارد و ویژگی انسانی یا طبیعی به آن نسبت داده شده است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۴۲,۰۱۶

ابجد وسیط ۲,۵۰۶

ابجد صغیر ۱,۷۶۸

تعداد حروف ۵۴۱

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۲۰۵

غزل بعدی غزل شماره ۲۰۷

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ