غزل شماره ۳۷۲ حافظ: بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۷۲ حافظ
بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم
❖
کز بهر جرعه‌ای همه محتاج این دریم
روز نخست چون دم رندی زدیم و عشق
❖
شرط آن بود که جز ره آن شیوه نسپریم
جایی که تخت و مسند جم می‌رود به باد
❖
گر غم خوریم خوش نبود به که می خوریم
تا بو که دست در کمر او توان زدن
❖
در خون دل نشسته چو یاقوت احمریم
واعظ مکن نصیحت شوریدگان که ما
❖
با خاک کوی دوست به فردوس ننگریم
چون صوفیان به حالت و رقصند مقتدا
❖
ما نیز هم به شعبده دستی برآوریم
از جرعه تو خاک زمین در و لعل یافت
❖
بیچاره ما که پیش تو از خاک کمتریم
حافظ چو ره به کنگره کاخ وصل نیست
❖
با خاک آستانه این در به سر بریم
✨ نتیجه فال غزل ۳۷۲ حافظ
این فال نشان‌دهنده وفاداری عمیق شما به آرمان‌ها و عشق است. در برابر سختی‌ها و ناپایداری‌های روزگار ناامید نشوید و دل به زرق و برق دنیا نبندید. با صبوری و فروتنی در مسیر درستی که انتخاب کرده‌اید پایدار بمانید تا به مقصود خود برسید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل از غزلیات پرشور حافظ است که در آن برتری راه عشق و رندی بر زهد خشک و دنیاپرستی ستایش می‌شود. شاعر با زبانی آکنده از حسرت و امید، از بی‌وفایی روزگار و لزوم غنیمت شمردن دم سخن می‌گوید و خود را خاکسار درگاه یار معرفی می‌کند.
معنی بیت به بیت غزل
بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم | کز بهر جرعه‌ای همه محتاج این دریم
بیت ۱
اجازه بده از کوی و خیابان میخانه عبور کنیم، زیرا همه ما برای به دست آوردن قطره‌ای از باده معرفت، به این درگاه نیازمندیم.
روز نخست چون دم رندی زدیم و عشق | شرط آن بود که جز ره آن شیوه نسپریم
بیت ۲
از روز ازل که ادعای رندی و عشق‌ورزی کردیم، پیمان بستیم که جز راه و رسم عشق، راه دیگری را انتخاب نکنیم.
جایی که تخت و مسند جم می‌رود به باد | گر غم خوریم خوش نبود به که می خوریم
بیت ۳
در دنیایی که تخت پادشاهی و قدرت جمشید بر باد می‌رود و فناپذیر است، غصه خوردن خطاست؛ بهتر است به جای غصه، باده بنوشیم و شاد باشیم.
تا بو که دست در کمر او توان زدن | در خون دل نشسته چو یاقوت احمریم
بیت ۴
به امید اینکه روزی بتوانیم دست در کمر معشوق حلقه کنیم، مانند یاقوت سرخ در خون دل خود نشسته‌ایم و رنج کشیده‌ایم.
واعظ مکن نصیحت شوریدگان که ما | با خاک کوی دوست به فردوس ننگریم
بیت ۵
ای واعظ، عاشقان شیدا را نصیحت نکن؛ چرا که ما حاضریم خاک کوی معشوق را با تمام بهشت عوض نکنیم و به فردوس نگاه هم نمی‌کنیم.
چون صوفیان به حالت و رقصند مقتدا | ما نیز هم به شعبده دستی برآوریم
بیت ۶
اگر صوفیان با حالات و رقص‌های ظاهری خود ادعای پیشوایی دارند، ما نیز به شیوه خود و با ترفندهای دلدادگی، قدمی برمی‌داریم.
از جرعه تو خاک زمین در و لعل یافت | بیچاره ما که پیش تو از خاک کمتریم
بیت ۷
از یک قطره باده لطف تو، خاک زمین به جواهر گرانبهایی چون در و لعل تبدیل شد؛ وای بر ما که در برابر تو حتی از خاک نیز کمتریم.
حافظ چو ره به کنگره کاخ وصل نیست | با خاک آستانه این در به سر بریم
بیت ۸
ای حافظ، چون راهی به بالاترین نقطه کاخ وصل معشوق نداری، پس به خاک درگاه این خانه قانع باش و روزگار را با آن به سر بر.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
شارع
راه، خیابان بزرگ یا کوی و محله
دم رندی
دعوی رندی داشتن، اظهار ملامت‌کشی و عاشقی کردن
مسند جم
تخت پادشاهی جمشید، کنایه از قدرت و شکوه دنیوی
یاقوت احمر
سنگ قیمتی سرخ‌رنگ
شوریدگان
عاشقان واله و شیدا
شعبده
حقه، بازیگری، کار فریبنده و شگفت‌انگیز
کنگره
لبه‌های برج و بارو، بالاترین نقطه کاخ
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تضاد
«کنگره کاخ وصل / خاک آستانه»
تقابل میان بالاترین نقطه کاخ و پایین‌ترین نقطه درگاه برای رساندن مفهوم فراق و دوری.
تشبیه
«در خون دل نشسته چو یاقوت احمریم»
شاعر خود را در خون دل نشسته‌مانند سنگ یاقوت سرخ تشبیه کرده است.
تداعی
«یاقوت احمر و کمر و خون دل»
اشاره به باور قدیمی درباره به دست آمدن یاقوت در میان خون و تزیین کمر پادشاهان با یاقوت.
حسن تعلیل
«از جرعه تو خاک زمین در و لعل یافت»
دلیل به وجود آمدن جواهرات در زمین را قطره جرعه معشوق دانسته است.
ایهام
«می خوریم»
دو معنای شراب نوشیدن و غصه خوردن دارد که تناسب زیبایی با بیت ایجاد کرده است.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۵,۷۲۴
ابجد وسیط
۱,۹۳۸
ابجد صغیر
۱,۴۱۶
تعداد حروف
۴۰۱
نظرات
ارسال یک نظر