غزل شماره ۹۵ حافظ: مدامم مست می‌دارد نسیم جعد گیسویت + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۹۵ حافظ
مدامم مست می‌دارد نسیمِ جَعدِ گیسویت
❖
خرابم می‌کند هر دَم، فریبِ چشمِ جادویت
پس از چندین شکیبایی شبی یا رب توان دیدن
❖
که شمعِ دیده افروزیم در محرابِ ابرویت؟
سوادِ لوح بینش را عزیز از بهر آن دارم
❖
که جان را نسخه‌ای باشد ز لوحِ خالِ هندویت
تو گر خواهی که جاویدان جهان یکسر بیارایی
❖
صبا را گو که بردارد زمانی بُرقِع از رویت
و گر رسمِ فنا خواهی که از عالم براندازی
❖
برافشان تا فروریزد هزاران جان ز هر مویت
من و بادِ صبا مِسکین دو سرگردانِ بی‌حاصل
❖
من از افسونِ چشمت مست و او از بویِ گیسویت
زهی همت که حافظ راست از دنیی و از عقبی
❖
نیاید هیچ در چشمش به جز خاکِ سرِ کویت
✨ نتیجه فال غزل ۹۵ حافظ
نیت شما بسیار نیکو و حاکی از همت بلند و روحیه کمال‌گرای شماست. به زودی پاداش صبر و شکیبایی خود را خواهید دید. از دلبستگی‌های بی‌ارزش مادی دوری کنید و به هدف والای خود وفادار بمانید؛ گشایشی بزرگ و وصالی سرشار از نشاط و آرامش در انتظارتان است.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل یکی از عاشقانه‌ترین و عارفانه‌ترین سروده‌های حافظ است که در آن شاعر به ستایش زیبایی‌های مدهوش‌کننده معشوق ازلی می‌پردازد. حافظ با پیوند زدن شمیم زلف، جادوی چشم و محراب ابروی یار، خود و باد صبا را دو عاشق سرگشته در این طریقت می‌خواند. او در نهایت با آزادگی تمام، ارزش خاک کوی دوست را فراتر از تمام تعلقات دنیوی و اخروی دانسته و همت بلند عاشق را می‌ستاید.
معنی بیت به بیت غزل
مدامم مست می‌دارد نسیمِ جَعدِ گیسویت | خرابم می‌کند هر دَم، فریبِ چشمِ جادویت
بیت ۱
عطر دل‌انگیزی که از پیچ و تاب زلف تو می‌وزد همواره مرا سرمست می‌کند و افسون و کرشمه چشمان جادوگرت هر لحظه مرا از خود بی‌خود و شیدا می‌سازد.
پس از چندین شکیبایی شبی یا رب توان دیدن | که شمعِ دیده افروزیم در محرابِ ابرویت؟
بیت ۲
خدایا! آیا پس از این همه صبر و شکیبایی، شبی فرا خواهد رسید که چشمان خود را در محراب ابروان دلربایت مانند شمعی روشن و نورانی کنیم؟
سوادِ لوح بینش را عزیز از بهر آن دارم | که جان را نسخه‌ای باشد ز لوحِ خالِ هندویت
بیت ۳
سیاهی مردمک چشم و نور بینایی خود را تنها از این رو گرامی می‌دارم که همچون نسخه‌ای بازتاب‌دهنده زیبایی خال سیاه و دلربای تو بر لوح جان من است.
تو گر خواهی که جاویدان جهان یکسر بیارایی | صبا را گو که بردارد زمانی بُرقِع از رویت
بیت ۴
اگر قصد داری سراسر جهان را برای همیشه زیبا و آراسته گردانی، به باد صبا بگو تا لحظه‌ای نقاب از چهره تماشایی‌ات برگیرد.
و گر رسمِ فنا خواهی که از عالم براندازی | برافشان تا فروریزد هزاران جان ز هر مویت
بیت ۵
و اگر می‌خواهی رسم نیستی و مرگ را از جهان برچینی، گیسوانت را پریشان کن تا از هر تار موی حیات‌بخش تو هزاران جان تازه فرو بارد.
من و بادِ صبا مِسکین دو سرگردانِ بی‌حاصل | من از افسونِ چشمت مست و او از بویِ گیسویت
بیت ۶
من و باد صبای بینوا، هر دو سرگشته و بی‌نتیجه‌ایم؛ من از سحر و جادوی چشمانت مدهوشم و او از عطر گیسوان دلاویز تو حیران و سرگردان است.
زهی همت که حافظ راست از دنیی و از عقبی | نیاید هیچ در چشمش به جز خاکِ سرِ کویت
بیت ۷
آفرین بر همت و طبع بلند حافظ که از تمامی مظاهر دنیا و پاداش‌های آخرت، هیچ چیز در نظرش ارزش ندارد مگر خاک درگاه کوی تو.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
مدام
همیشه و پیوسته؛ همچنین به معنی شراب نیز آمده است.
جَعد
موی مجعد، پیچیده و حلقه حلقه.
سوادِ لوح بینش
سیاهی مردمک چشم؛ خط و سیاهی نوشته‌های لوح معرفت.
بُرقَع
نقاب و روبنده‌ای که چهره را می‌پوشاند.
زهی
آفرین، خوشا، کلمه تحسین و ستایش.
خال هندو
خال سیاه و جذاب روی چهره معشوق.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
ایهام
«مدامم مست می‌دارد نسیم جعد گیسویت»
واژه «مدام» دارای دو معناست: ۱. پیوسته و همیشگی ۲. شراب، که هر دو معنا در تناسب با مستی زیباست.
تشبیه بلیغ و اضافه تشبیهی
«محرابِ ابرویت / شمعِ دیده»
ابرو به محراب عبادت و چشم به شمع روشن تشبیه شده است.
تشخیص (شخصیت‌بخشی)
«من و باد صبا مسکین دو سرگردان بی‌حاصل»
به باد صبا صفت سرگردانی و سرمستی از بوی گیسو نسبت داده شده که از ویژگی‌های انسانی است.
مراعات نظیر (تناسب)
«گیسو، چشم، ابرو، خال، رو»
آوردن اجزای مختلف چهره و زیبایی‌های معشوق در کنار هم تناسب زیبایی آفریده است.
تضاد و اغراق
«و گر رسم فنا خواهی که از عالم براندازی / برافشان تا فروریزد هزاران جان ز هر مویت»
تقابل میان «فنا» و «جان»، همراه با اغراق شاعرانه در جان‌بخشی تارهای گیسوی یار.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۷,۰۰۷
ابجد وسیط
۲,۰۱۱
ابجد صغیر
۱,۴۰۲
تعداد حروف
۴۱۲
نظرات
ارسال یک نظر