غزل شماره ۴۵۶ حافظ: نوبهار است در آن کوش که خوش‌دل باشی + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۵۶ حافظ

نوبهار است در آن کوش که خوش‌دل باشی

❖

که بسی گُل بدمد باز و تو در گِل باشی

من نگویم که کنون با که نشین و چه بنوش

❖

که تو خود دانی اگر زیرک و عاقل باشی

چنگ در پرده همین می‌دهدت پند ولی

❖

وعظت آن گاه کند سود که قابل باشی

در چمن هر ورقی دفتر حالی دگر است

❖

حیف باشد که ز کار همه غافل باشی

نقد عمرت ببرد غصهٔ دنیا به گزاف

❖

گر شب و روز در این قصهٔ مشکل باشی

گر چه راهی‌ست پر از بیم ز ما تا بر دوست

❖

رفتن آسان بود ار واقف منزل باشی

حافظا گر مدد از بخت بلندت باشد

❖

صید آن شاهد مطبوع‌شمایل باشی

✨ نتیجه فال غزل ۴۵۶ حافظ

این فال به تو یادآوری می‌کند که فرصت جوانی و زندگی بسیار کوتاه است؛ پس به جای غصه خوردن برای مشکلات دنیا، قدر لحظه‌ها را بدان، شاداب باش و با آگاهی در مسیر اهداف خود قدم بردار تا به خواسته‌های دلت برسی.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از زیباترین شعرهای پندآموز حافظ است که در آن شاعر مخاطب را به غنیمت شمردن دوران جوانی و بهار زندگی دعوت می‌کند. او تأکید می‌کند که عمر انسان به سرعت سپری می‌شود و نباید آن را صرف غصه‌های بی‌پایان دنیا کرد. حافظ با زبانی لطیف یادآور می‌شود که با آگاهی، دل‌خوشی و شناخت درست مسیر عشق، می‌توان بر دشواری‌های راه غلبه کرد و به وصال محبوب رسید.

معنی بیت به بیت غزل

نوبهار است در آن کوش که خوش‌دل باشی | که بسی گُل بدمد باز و تو در گِل باشی

بیت ۱ فصل بهار است، سعی کن شاد و خوشحال باشی؛ زیرا پس از این، بهارهای فراوانی می‌آید و گل‌های زیادی می‌شکفد در حالی که تو در زیر خاک مدفون شده‌ای.

من نگویم که کنون با که نشین و چه بنوش | که تو خود دانی اگر زیرک و عاقل باشی

بیت ۲ من به تو نمی‌گویم که با چه کسی همنشین شو و چه بنوش، چون اگر انسان زیرک و عاقلی باشی، خودت راه درست را می‌دانی.

چنگ در پرده همین می‌دهدت پند ولی | وعظت آن گاه کند سود که قابل باشی

بیت ۳ ساز چنگ در هر پرده‌ای همین پند و اندرز را به تو می‌دهد، اما موعظه زمانی فایده دارد که تو آمادگی و قابلیت پذیرش آن را داشته باشی.

در چمن هر ورقی دفتر حالی دگر است | حیف باشد که ز کار همه غافل باشی

بیت ۴ در باغ و چمن، هر برگ درخت همچون کتابی است که حال و هوایی تازه دارد؛ حیف است که از این همه زیبایی و معنا بی‌خبر بمانی.

نقد عمرت ببرد غصهٔ دنیا به گزاف | گر شب و روز در این قصهٔ مشکل باشی

بیت ۵ اگر شبانه‌روز درگیر غصه‌ها و مشکلات بی‌پایان دنیایی باشی، سرمایه ارزشمند عمرت به بیهودگی از دست می‌رود.

گر چه راهی‌ست پر از بیم ز ما تا بر دوست | رفتن آسان بود ار واقف منزل باشی

بیت ۶ اگرچه مسیر رسیدن ما به معشوق (خداوند) پر از ترس و خطر است، اما اگر به راه و مقصد آگاهی داشته باشی، پیمودن آن آسان می‌شود.

حافظا گر مدد از بخت بلندت باشد | صید آن شاهد مطبوع‌شمایل باشی

بیت ۷ ای حافظ، اگر بخت و اقبال بلند یارت باشد، تو نیز می‌توانی آن معشوق زیبا و دلپذیر را به چنگ آوری و شکار کنی.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

گِل خاک، کنایه از گور و مزار

چنگ نوعی ساز زهی قدیمی

گزاف بی‌حساب، بیهوده و گزافه‌کاری

واقف آگاه، باخبر

مطبوع‌شمایل خوش‌اندام، دلنشین و نیکوخصال

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تضاد «گُل بدمد / تو در گِل باشی»

استفاده از واژه‌های متضاد گل و گل (خاک) برای برجسته‌سازی گذر عمر و مرگ.

تناسب «چمن، ورق، گل»

آوردن واژه‌های مرتبط با طبیعت و گیاهان در کنار یکدیگر.

تشخیص «چنگ در پرده همین می‌دهدت پند»

نسبت دادن عمل پند دادن به ساز بی‌جان چنگ.

استعاره «صید آن شاهد مطبوع‌شمایل باشی»

شاهد مطبوع‌شمایل استعاره از معشوق حقیقی یا خداوند است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۷,۱۹۲

ابجد وسیط ۱,۷۰۴

ابجد صغیر ۱,۱۶۴

تعداد حروف ۳۵۴

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۵۵

غزل بعدی غزل شماره ۴۵۷

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ