متن غزل شماره ۳۰۳ حافظ
شَمَمتُ روحَ وِدادٍ و شِمتُ برقَ وِصال
❖
بیا که بویِ تو را میرم ای نسیمِ شِمال
أَ حادیاً بجمالِ الحبیبِ قِفْ وَ انْزِل
❖
که نیست صبرِ جمیلم ز اشتیاقِ جَمال
حکایتِ شبِ هجران فروگذاشته بِهْ
❖
به شکرِ آن که برافکند پرده روزِ وصال
بیا که پردهٔ گلریزِ هفت خانهٔ چشم
❖
کَشیده‌ایم به تَحریرِ کارگاهِ خیال
چو یار بر سرِ صلح است و عُذر می‌طلبد
❖
توان گذشت ز جورِ رقیب در همه حال
به جز خیالِ دهانِ تو نیست در دلِ تنگ
❖
که کَس مباد چو من در پِیِ خیالِ محال
قَتیلِ عشقِ تو شد حافظِ غریب، ولی
❖
به خاکِ ما گذری کن که خونِ مات حلال
✨ نتیجه فال غزل ۳۰۳ حافظ
این غزل برای شما نوید وصال و پایان رنج دوری است. صبر و پایداری شما به ثمر نشسته و از این پس می‌توانید از دوران سخت گذشته چشم‌پوشی کنید. معشوق یا هدف شما به سمت آشتی و همراهی آمده است. با قلبی سرشار از امید به استقبال آینده‌ای روشن بروید و از افکار بیهوده دست بکشید. موفقیت و آرامش در راه است.
خلاصه و مفهوم غزل
غزل ۳۰۳ حافظ بیانگر اوج اشتیاق و امید شاعر به وصال معشوق است. حافظ با حس کردن بوی خوش دوستی و دیدن پرتو وصال، از ساربان می‌خواهد که درنگ کند، چرا که دیگر طاقت دوری ندارد. او شب‌های هجران را فراموش می‌کند و به شکرانه روز وصال می‌پردازد. چشمان شاعر که از اشک‌های خونین گلگون شده، تنها تصویر معشوق را در کارگاه خیال می‌نگارد. حافظ تأکید می‌کند که با آشتی یار، می‌توان از ستم رقیب چشم پوشید و در نهایت خود را قتیل عشق معشوق می‌داند و خون خود را بر او حلال می‌کند، با آرزوی اینکه معشوق بر خاک او گذر کند. این غزل سرشار از امید، فداکاری و عشق بی‌شائبه است.
معنی بیت به بیت غزل
شَمَمتُ روحَ وِدادٍ و شِمتُ برقَ وِصال | بیا که بویِ تو را میرم ای نسیمِ شِمال
بیت ۱
احساس کردم روح محبت را و بوی دیدار تو را استشمام کردم. بیایید که بوی تو را می‌چشم ای نسیم شمال.
أَ حادیاً بجمالِ الحبیبِ قِفْ وَ انْزِل | که نیست صبرِ جمیلم ز اشتیاقِ جَمال
بیت ۲
ای به زیبایی معشوق، توقف کن و فرود بیا، چرا که صبرم در برابر زیبایی تو از شدت شوق به تنگ آمده است.
حکایتِ شبِ هجران فروگذاشته بِهْ | به شکرِ آن که برافکند پرده روزِ وصال
بیت ۳
داستان شب جدایی را فراموش کرده‌ام؛ به خاطر شکرگزاری از این که پرده روز وصل را کنار زده است.
بیا که پردهٔ گلریزِ هفت خانهٔ چشم | کَشیده‌ایم به تَحریرِ کارگاهِ خیال
بیت ۴
بیا که جلوهٔ زیبای چشمانت را با دقت و هنرمندی در ذهنمان تصویرسازی کرده‌ایم.
چو یار بر سرِ صلح است و عُذر می‌طلبد | توان گذشت ز جورِ رقیب در همه حال
بیت ۵
زمانی که دوست در پی دوستی و آشتی است و از من عذرخواهی می‌کند، می‌توانم از ظلم و سختی رقیب در هر شرایطی چشم‌پوشی کنم.
به جز خیالِ دهانِ تو نیست در دلِ تنگ | که کَس مباد چو من در پِیِ خیالِ محال
بیت ۶
در دل من جز تصور لب‌های تو هیچ چیز دیگری وجود ندارد، و هیچ‌کس نباید مانند من در پی خیال‌های بعید و غیرممکن برود.
قَتیلِ عشقِ تو شد حافظِ غریب، ولی | به خاکِ ما گذری کن که خونِ مات حلال
بیت ۷
حافظ، شاعر غریب، جانش را به خاطر عشق تو از دست داده است، اما خواهش می‌کند به زمین ما سری بزن که خون ما به حلالی ارزشمند تبدیل می‌شود.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
شَمَمتُ
استشمام کردم، بوییدم
شِمتُ
مشاهده کردم، دیدم
حادی
ساربان، کسی که برای شتران آواز می‌خواند
جِمال
جمع 'جَمَل'، به معنای شترها
فروگذاشته بِهْ
بهتر است که رها شود، بهتر است که ناگفته بماند
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشخیص
«ای نسیمِ شِمال»
نسیم شمال مورد خطاب قرار گرفته و دارای ویژگی‌های انسانی (آوردن بوی معشوق و شنیدن خطاب) شده است.
جناس ناقص (جناس محرف)
«جِمال (شتران) و جَمال (زیبایی)»
دو کلمه با تلفظ و معنای متفاوت اما با حروف یکسان که تنها در حرکت (زیر و زبر) حرف اول تفاوت دارند.
تضاد
«شبِ هجران و روزِ وصال»
دو مفهوم متضاد 'شب هجران' (تاریکی و دوری) و 'روز وصال' (روشنایی و نزدیکی) در کنار هم آورده شده‌اند تا تأکید بر شادی دیدار باشد.
استعاره مکنیه
«هفت خانهٔ چشم و کارگاهِ خیال»
چشم به خانه‌ای تشبیه شده (هفت خانه) و خیال به کارگاهی تشبیه شده که در آن تصاویر کشیده می‌شود، اما ادات تشبیه ذکر نشده است.
کنایه
«خونِ مات حلال»
این عبارت کنایه از گذشت کامل عاشق از معشوق است، حتی اگر به دست او کشته شده باشد، هیچ قصاص و شکایتی در کار نیست.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۹,۶۹۹
ابجد وسیط
۱,۶۹۱
ابجد صغیر
۱,۱۲۴
تعداد حروف
۳۴۱
نظرات
ارسال یک نظر