غزل شماره ۳۵۳ حافظ: من ترک عشق شاهد و ساغر نمی‌کنم + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۵۳ حافظ
من تَرکِ عشقِ شاهد و ساغر نمی‌کنم
❖
صد بار توبه کردم و دیگر نمی‌کنم
باغِ بهشت و سایهٔ طوبی و قصر و حور
❖
با خاکِ کوی دوست برابر نمی‌کنم
تلقین و درسِ اهل نظر یک اشارت است
❖
گفتم کِنایتی و مکرر نمی‌کنم
هرگز نمی‌شود ز سرِ خود خبر مرا
❖
تا در میانِ میکده سر بَر نمی‌کنم
ناصِح به طَعن گفت که «رو ترکِ عشق کن»
❖
محتاجِ جنگ نیست برادر، نمی‌کنم
این تقوی‌ام تمام، که با شاهدانِ شهر
❖
ناز و کرشمه بر سرِ منبر نمی‌کنم
حافظ! جنابِ پیرِ مُغان جایِ دولت است
❖
من تَرکِ خاک‌بوسیِ این در نمی‌کنم
✨ نتیجه فال غزل ۳۵۳ حافظ
در تصمیمی که گرفته‌اید قاطع و استوار باشید و با سرزنش یا طعنه دیگران از مسیر درست خود برنگردید. برای رسیدن به مقصود به افراد دانا و شایسته تکیه کنید و از دورویی و ظاهرسازی بپرهیزید. پایداری و ثبات قدم شما به زودی درهای موفقیت و سعادت را به رویتان خواهد گشود.
خلاصه و مفهوم غزل
غزل ۳۵۳ حافظ بیانگر استواری سالک در راه عشق، رندی و پرهیز از تظاهر و ریای دینی است. حافظ با بیانی صریح و پایدار اعلام می‌دارد که هیچ‌گاه مسیر عشق و مستی معرفت‌بخش را به پند ناصحان یا طمع بهشت ترک نخواهد کرد و در برابر جلوه‌فروشی‌های زاهدان بر سر منبر، پاکی نیت و اخلاص در آستان پیر مغان را یگانه راه دستیابی به نیک‌بختی و سعادت حقیقی می‌داند.
معنی بیت به بیت غزل
من تَرکِ عشقِ شاهد و ساغر نمی‌کنم | صد بار توبه کردم و دیگر نمی‌کنم
بیت ۱
من هرگز عشق به زیبارویان و نوشیدن باده را رها نمی‌کنم؛ بارها از این کار توبه کرده‌ام اما از این پس دیگر توبه نخواهم کرد.
باغِ بهشت و سایهٔ طوبی و قصر و حور | با خاکِ کوی دوست برابر نمی‌کنم
بیت ۲
باغ بهشت، سایه‌سار درخت طوبی، کاخ‌های فردوس و حوریان بهشتی را حتی با خاک کوی معشوق برابر نمی‌دانم و عوض نمی‌کنم.
تلقین و درسِ اهل نظر یک اشارت است | گفتم کِنایتی و مکرر نمی‌کنم
بیت ۳
آموزش و شیوهٔ اهل معرفت و بینش با یک اشاره منتقل می‌شود؛ سخنم را با اشاره و پوشیده گفتم و آن را تکرار نمی‌کنم.
هرگز نمی‌شود ز سرِ خود خبر مرا | تا در میانِ میکده سر بَر نمی‌کنم
بیت ۴
تا زمانی که به میخانه عشق درنیایم و سرمست نشوم، از اسرار درون و احوال حقیقت وجود خود آگاه نمی‌گردم.
ناصِح به طَعن گفت که «رو ترکِ عشق کن» | محتاجِ جنگ نیست برادر، نمی‌کنم
بیت ۵
پنددهنده با سرزنش و طعنه به من گفت دست از عاشقی بردار؛ پاسخ دادم برادر نیازی به ستیز و دعوا نیست، این کار را نمی‌کنم.
این تقوی‌ام تمام، که با شاهدانِ شهر | ناز و کرشمه بر سرِ منبر نمی‌کنم
بیت ۶
همین پرهیزگاری برای من بس است که مانند زاهدان ریاکار بر سر منبر برای فریفتن زیبارویان و مردم عشوه و خودنمایی نمی‌کنم.
حافظ! جنابِ پیرِ مُغان جایِ دولت است | من تَرکِ خاک‌بوسیِ این در نمی‌کنم
بیت ۷
ای حافظ، درگاه پیر مغان و مرشد راه عشق جایگاه بخت، برکت و سعادت است؛ من هرگز ارادت و خدمتگزاری به این آستان را ترک نمی‌کنم.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
شاهد
زیبارو، معشوق دلربا
ساغر
جام باده و شراب
طوبی
نام درختی پرنعمت و زیبا در بهشت
اهل نظر
صاحب‌دلان، عارفان و نکته‌سنجان بصیر
پیر مغان
مرشد کامل و پیشوای طریقت عشق
طعن
سرزنش، نکوهش و طعنه زدن
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تناسب (مراعات نظیر)
«باغ بهشت و سایه طوبی و قصر و حور»
آوردن واژه‌های بهشت، طوبی، قصر و حور که همگی از اجزای جهان آخرت هستند.
تکرار و ردالقافیه
«نمی‌کنم (در پایان تمام ابیات)»
ردیف قرار گرفتن فعل «نمی‌کنم» که برای تأکید بر ثبات قدم و استواری در هدف به کار رفته است.
کنایه
«خاک‌بوسی این در»
کنایه از نهایت فروتنی، ارادت و خدمتگزاری خالصانه به پیر و مرشد.
تضاد
«تقوی و منبر در برابر شاهدان و ناز و کرشمه»
تقابل میان فضای معنوی منبر و ریاکاری سالوسانه با حقیقت عشق و زیبایی.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۰,۳۰۷
ابجد وسیط
۱,۵۸۵
ابجد صغیر
۱,۰۷۵
تعداد حروف
۳۲۹
نظرات
ارسال یک نظر