غزل شماره ۱۴۵ حافظ: چه مستیی است ندانم که رو به ما آورد + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۱۴۵ حافظ

چه مستیی است ندانم که رو به ما آورد

❖

که بود ساقی و این باده از کجا آورد

چه راه می‌زند این مطربِ مقام شناس

❖

که در میان غزل قول آشنا آورد

تو نیز باده به چنگ آر و راهِ صحرا گیر

❖

که مرغ نغمه‌سُرا سازِ خوش‌نوا آورد

دلا چو غُنچه شکایت ز کارِ بسته مکن

❖

که بادِ صبح، نسیمِ گره‌گُشا آورد

رسیدن گل نسرین به خیر و خوبی باد

❖

بنفشه شاد و کَش آمد، سمن صفا آورد

صبا به خوش‌خبری هُدهُدِ سلیمان است

❖

که مژدهٔ طرب از گلشنِ سبا آورد

علاج ضعف دل ما کرشمهٔ ساقیست

❖

برآر سر که طبیب آمد و دوا آورد

مریدِ پیرِ مُغانم ز من مرنج ای شیخ

❖

چرا که وعده تو کردیّ و او به جا آورد

به تنگ‌چشمیِ آن تُرکِ لشکری نازم

❖

که حمله بر منِ درویشِ یک قبا آورد

فلک غلامی حافظ کنون به طوع کُنَد

❖

که اِلتِجا به درِ دولت شما آورد

✨ نتیجه فال غزل ۱۴۵ حافظ

ای صاحب فال، به زودی شور و حالی عجیب وجودت را فرا می‌گیرد. از مشکلات ناامید مباش، که نسیم گشایش در راه است. به لطف و کرم اهل دل پناه ببر و بدان که صبر و توکل، کلید حل مشکلات توست. بخت با تو یار است و روزگار به کامت خواهد شد. از این فرصت برای رشد معنوی و شادی بهره ببر.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل حافظ با حالتی از سرمستی و وجد آغاز می‌شود و شاعر از منبع این شور و حال ابراز شگفتی می‌کند. او به نویدهای خوش طبیعت و موسیقی دلنشین اشاره می‌کند و دل را به صبر و امید به گشایش فرا می‌خواند. غزل تصویری زیبا از شکوفایی بهار و رسیدن مژده‌های شادمانه ارائه می‌دهد. حافظ در ادامه، کرشمه ساقی را درمان ضعف دل می‌داند و با برتری‌دادن به پیر مغان بر شیخ، مسیر عشق و معرفت را بر راه زهد خشک مقدم می‌شمارد. در نهایت، با ابراز افتخار به عشق معشوقی قدرتمند و پناه بردن به درگاه او، به سعادت و بخت‌یاری خود اشاره می‌کند.

معنی بیت به بیت غزل

چه مستیی است ندانم که رو به ما آورد | که بود ساقی و این باده از کجا آورد

بیت ۱ نمی‌دانم این چه سرمستی و شور و حالی است که به سراغ ما آمده؛ چه کسی ساقی بوده و این باده نشاط‌بخش را از کجا آورده است؟ (اشاره به حالتی از وجد و سرور ناگهانی و منبع ناشناخته آن)

چه راه می‌زند این مطربِ مقام شناس | که در میان غزل قول آشنا آورد

بیت ۲ این نوازنده که به رموز موسیقی آگاه است، چه آهنگ دلنشینی می‌نوازد که در اثنای غزلش، سخنانی آشنا و دلپذیر را به گوش می‌رساند. (اشاره به نوای موسیقی دلنشین که پیام‌های معنوی دارد)

تو نیز باده به چنگ آر و راهِ صحرا گیر | که مرغ نغمه‌سُرا سازِ خوش‌نوا آورد

بیت ۳ تو نیز ای دل! جام باده را به دست بگیر و راه دشت و طبیعت را پیش رو، چرا که پرنده خوش‌صدا (یا بلبل) آهنگ دلنواز و شادی‌آوری سر داده است. (دعوت به بهره‌بردن از لذت‌های معنوی و زیبایی طبیعت)

دلا چو غُنچه شکایت ز کارِ بسته مکن | که بادِ صبح، نسیمِ گره‌گُشا آورد

بیت ۴ ای دل! مانند غنچه‌ای که از بسته بودن خود شکایتی ندارد، تو نیز از گره‌های کار و مشکلات زندگی شکوه مکن، چرا که نسیم سحری حامل گشایش و برطرف‌کننده مشکلات است. (امیدبخشی و نوید گشایش)

رسیدن گل نسرین به خیر و خوبی باد | بنفشه شاد و کَش آمد، سمن صفا آورد

بیت ۵ آمدن گل‌های نسرین با خیر و خوشی همراه باشد؛ بنفشه شاداب و خرامان آمده و سمن (یاسمن) طراوت و زیبایی به ارمغان آورده است. (توصیف زیبایی و شادابی طبیعت بهاری)

صبا به خوش‌خبری هُدهُدِ سلیمان است | که مژدهٔ طرب از گلشنِ سبا آورد

بیت ۶ نسیم صبا در خبررسانی خوشایند، مانند هدهد حضرت سلیمان است که خبرهای شادی‌آور از گلستان سرزمین سبا (یمن) می‌آورد. (تشبیه نسیم به قاصد خوش‌خبر)

علاج ضعف دل ما کرشمهٔ ساقیست | برآر سر که طبیب آمد و دوا آورد

بیت ۷ درمان ضعف و خستگی دل ما، در ناز و غمزه ساقی (معشوق یا پیر راه) است؛ سر از گریبان غم بردار که طبیب (ساقی) برای مداوا آمده و دارو آورده است. (نشان‌دادن امید به رهایی از غم و یافتن درمان)

مریدِ پیرِ مُغانم ز من مرنج ای شیخ | چرا که وعده تو کردیّ و او به جا آورد

بیت ۸ ای شیخ (زاهد خشک‌مقدس)! از من دلگیر مشو که من پیرو و مرید پیر مغان (مرشد عارف) هستم؛ چرا که تو فقط وعده بهشت و پاداش می‌دادی، اما او (پیر مغان) وعده‌های خود را عملاً به حقیقت رساند. (مقایسه بین زاهد و عارف و برتری عارف)

به تنگ‌چشمیِ آن تُرکِ لشکری نازم | که حمله بر منِ درویشِ یک قبا آورد

بیت ۹ به زیبایی چشمان تنگ و نیز به سخت‌گیری آن دلبر جنگجو (معشوق) افتخار می‌کنم که با وجود درویشی و تهیدستی من، به من (دلم) حمله کرده و آن را به تاراج برد. (ستایش قدرت و جذابیت معشوق)

فلک غلامی حافظ کنون به طوع کُنَد | که اِلتِجا به درِ دولت شما آورد

بیت ۱۰ اکنون روزگار با کمال میل و رغبت، خدمتگزار حافظ خواهد بود؛ چرا که او (حافظ) به درگاه پردولت و پرعظمت شما (معشوق الهی یا بزرگی) پناه آورده است. (امید به سعادت و بخت‌یاری به واسطه پناه بردن به معشوق)

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

مقام شناس کسی که به مقام‌های (دستگاه‌ها و نغمات) موسیقی آگاه و مسلط است؛ در اینجا به معنای عارف به رموز هستی نیز می‌تواند باشد.

قول آشنا آهنگ یا آوازی که مضمون آن آشنا و دلنشین است؛ در اصطلاح موسیقی، قسمت آوازی در میان قطعات سازی.

کش آمد به ناز و خرامان آمد، با جلوه و زیبایی قدم گذاشت.

پیر مغان مرشد کامل، راهنمای طریق عرفان و عشق (در مقابل زاهد خشک). ریشه "مغ" به روحانیون زرتشتی برمی‌گردد اما در شعر حافظ نماد خرد و عشق است.

تنگ‌چشمی در لغت به معنای بخل و حسد، اما در اینجا با ایهام به معنای چشم‌های باریک و زیبای ترکان و نیز سخت‌گیری معشوق در انتخاب می‌تواند باشد.

یک قبا کنایه از تهیدستی و بی‌چیزی؛ فردی که تنها یک پوشش ساده دارد.

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «دلا چو غُنچه شکایت ز کارِ بسته مکن»

دل به غنچه تشبیه شده است که از بسته بودن خود شکوه نمی‌کند و منتظر گشایش است.

استعاره «باده به چنگ آر»

"باده" استعاره از شور و حال معنوی و عرفانی یا لذت‌های دنیوی حلال و دلپذیر است.

کنایه «کارِ بسته»

کنایه از مشکلات، موانع و گره‌های زندگی است.

تلمیح «هُدهُدِ سلیمان»

اشاره به داستان حضرت سلیمان و هدهد که از سرزمین سبا خبر می‌آورد (قرآن کریم).

تضاد «مریدِ پیرِ مُغانم ز من مرنج ای شیخ»

"پیر مغان" (نماد اهل عشق و معرفت) و "شیخ" (نماد زاهد خشک و ریاکار) در تقابل معنایی با یکدیگر قرار گرفته‌اند.

ایهام «تنگ‌چشمیِ آن تُرکِ لشکری»

هم به معنای سخت‌گیری و کمال‌گرایی معشوق در انتخاب، و هم با ایهام به معنای چشم‌های باریک و زیبای ترکان است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۶,۷۸۹

ابجد وسیط ۲,۲۵۳

ابجد صغیر ۱,۵۹۹

تعداد حروف ۴۸۳

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۱۴۴

غزل بعدی غزل شماره ۱۴۶

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ