غزل شماره ۳۲۷ حافظ: مرا عهدی‌ست با جانان که تا جان در بدن دارم + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۲۷ حافظ
مرا عهدی‌ست با جانان که تا جان در بدن دارم
❖
هوادارانِ کویش را چو جانِ خویشتن دارم
صفایِ خلوتِ خاطر از آن شمعِ چِگِل جویم
❖
فروغِ چشم و نورِ دل از آن ماهِ خُتَن دارم
به کام و آرزویِ دل، چو دارم خلوتی حاصل
❖
چه فکر از خُبثِ بدگویان، میانِ انجمن دارم؟
مرا در خانه سروی هست کاندر سایهٔ قَدَّش
❖
فَراغ از سروِ بستانی و شمشادِ چمن دارم
گَرَم صد لشکر از خوبان به قصدِ دل کمین سازند
❖
بِحَمْدِ الله و الْمِنَّه بُتی لشکرشِکن دارم
سِزَد کز خاتمِ لَعلَش زَنَم لافِ سلیمانی
❖
چو اسمِ اعظمم باشد، چه باک از اهرِمَن دارم؟
الا ای پیرِ فرزانه، مَکُن عیبم ز میخانه
❖
که من در تَرکِ پیمانه دلی پیمان‌شِکن دارم
خدا را ای رقیب امشب زمانی دیده بر هم نِه
❖
که من با لَعلِ خاموشش نهانی صد سخن دارم
چو در گل‌زارِ اِقبالش خرامانم بِحَمْدِالله
❖
نه میلِ لاله و نسرین، نه برگِ نسترن دارم
به رندی شهره شد حافظ میانِ همدمان، لیک
❖
چه غم دارم که در عالم قَوامُ‌الدّین حَسَن دارم
✨ نتیجه فال غزل ۳۲۷ حافظ
این فال نویدبخش آرامش خاطر، وفاداری در عشق و پیروزی بر رقیبان و بدخواهان است. با تکیه بر ایمان و لطف الهی، نگران حسادت دیگران نباشید و از روزگار خوش خود لذت ببرید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل یکی از زیباترین و عاشقانه‌ترین سروده‌های حافظ است که در آن شاعر از عهد و پیمان استوار خود با معشوق سخن می‌گوید. او از آرامش درونی خود در سایه لطف یار یاد می‌کند و تأکید می‌کند که با داشتن عشق واقعی، از مکر بدخواهان و رقیبان هیچ باکی ندارد. حافظ در پایان، این غزل را با ستایش از حامی خود، خواجه قوام‌الدین حسن، به پایان می‌برد.
معنی بیت به بیت غزل
مرا عهدی‌ست با جانان که تا جان در بدن دارم | هوادارانِ کویش را چو جانِ خویشتن دارم
بیت ۱
با معشوق خود پیمان بسته‌ام که تا زنده هستم، دوستداران و دلدادگان آستان او را همچون جان شیرین خود عزیز بدارم.
صفایِ خلوتِ خاطر از آن شمعِ چِگِل جویم | فروغِ چشم و نورِ دل از آن ماهِ خُتَن دارم
بیت ۲
آرامش و صفای درون خود را از آن معشوق زیباروی (شمع چگل و ماه ختن) می‌طلبم و روشنایی چشم و نور دل را از او دارم.
به کام و آرزویِ دل، چو دارم خلوتی حاصل | چه فکر از خُبثِ بدگویان، میانِ انجمن دارم؟
بیت ۳
اکنون که به لطف وصال معشوق به آرزوی دل رسیده‌ام و خلوت دلنشینی دارم، دیگر چه باکی از بدگویی و بدطینتی حسودان در جمع دارم؟
مرا در خانه سروی هست کاندر سایهٔ قَدَّش | فَراغ از سروِ بستانی و شمشادِ چمن دارم
بیت ۴
در خانه‌ام معشوق بلندبالایی دارم که به برکت سایه قامت دلجوی او، از تفرج در باغ و تماشای سرو و شمشاد چمن بی‌نیاز و آسوده‌ام.
گَرَم صد لشکر از خوبان به قصدِ دل کمین سازند | بِحَمْدِ الله و الْمِنَّه بُتی لشکرشِکن دارم
بیت ۵
اگر صد لشکر از زیبارویان جهان برای ربودن دل من کمین کنند، به شکرانه خدا معشوقی دارم که به تنهایی لشکرشکن و قدرتمند است.
سِزَد کز خاتمِ لَعلَش زَنَم لافِ سلیمانی | چو اسمِ اعظمم باشد، چه باک از اهرِمَن دارم؟
بیت ۶
شایسته است که به خاطر داشتن لب یاقوت‌گون معشوق، ادعای پادشاهی سلیمان را کنم؛ زیرا وقتی اسم اعظم (عشق) را دارم، از هیچ اهریمنی نمی‌ترسم.
الا ای پیرِ فرزانه، مَکُن عیبم ز میخانه | که من در تَرکِ پیمانه دلی پیمان‌شِکن دارم
بیت ۷
ای پیر دانا و عاقل، مرا به خاطر رفتن به میخانه سرزنش نکن؛ زیرا دل من در عهدشکنی و ترک توبه سابقه‌ای طولانی دارد و نمی‌تواند پایبند بماند.
خدا را ای رقیب امشب زمانی دیده بر هم نِه | که من با لَعلِ خاموشش نهانی صد سخن دارم
بیت ۸
ای نگهبان و رقیب، به خاطر خدا امشب لحظه‌ای چشمانت را ببند و مراقب من نباش، چون من با لب‌های خاموش او رازها و حرف‌های پنهانی بسیار دارم.
چو در گل‌زارِ اِقبالش خرامانم بِحَمْدِالله | نه میلِ لاله و نسرین، نه برگِ نسترن دارم
بیت ۹
به لطف خداوند، اکنون که در باغ سرسبز اقبال و توجه معشوق با ناز و خرام قدم می‌زنم، دیگر هیچ میلی به گل‌های دیگر مانند لاله و نسرین ندارم.
به رندی شهره شد حافظ میانِ همدمان، لیک | چه غم دارم که در عالم قَوامُ‌الدّین حَسَن دارم
بیت ۱۰
اگرچه حافظ در میان دوستان به رندی و بی‌بندوباری مشهور شده است، اما چه غمی دارم وقتی که در این جهان حامی بزرگی چون قوام‌الدین حسن دارم؟
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
شمع چگل
کنایه از معشوق زیباروی (چگل شهری در ترکستان با مردمان زیبا)
ماه ختن
استعاره از معشوق درخشان و زیبا (ختن شهری در چین معروف به داشتن آهوان مشکین و زیبایی)
خبث
پستی، بدطینتی و بدخواهی
خاتم لعل
انگشتری با نگین یاقوت (استعاره از لب سرخ معشوق)
رقیب
نگهبان، مراقب و پاسبان درگاه معشوق
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشبیه
«مرا در خانه سروی هست»
تشبیه قد معشوق به درخت سرو.
استعاره
«خاتم لعلش»
لب سرخ معشوق به انگشتری دارای نگین یاقوت تشبیه شده است.
تضاد
«خاموشش / صد سخن دارم»
تضاد میان واژه‌های خاموش و سخن گفتن.
تداعی مضاف و مضاف‌الیه
«اسم اعظم و اهرمن و خاتم سلیمانی»
استفاده از داستان حضرت سلیمان و انگشتر او برای بیان قدرت عشق.
حسن تعلیل
«سِزَد کز خاتمِ لَعلَش زَنَم لافِ سلیمانی / چو اسمِ اعظمم باشد»
دلیل ادعای سلیمانی بودن را داشتن لب معشوق (نگین لعل) و اسم اعظم ذکر کرده است.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۴۴,۰۰۰
ابجد وسیط
۲,۵۹۴
ابجد صغیر
۱,۹۵۲
تعداد حروف
۵۸۱
نظرات
ارسال یک نظر