غزل شماره ۴۸۰ حافظ: ای که در کشتن ما هیچ مدارا نکنی + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۸۰ حافظ

ای که در کشتن ما هیچ مدارا نکنی

❖

سود و سرمایه بسوزی و محابا نکنی

دردمندان بلا زهر هلاهل دارند

❖

قصد این قوم خطا باشد هان تا نکنی

رنج ما را که توان برد به یک گوشهٔ چشم

❖

شرط انصاف نباشد که مداوا نکنی

دیدهٔ ما چو به امید تو دریاست، چرا

❖

به تفرج گذری بر لب دریا نکنی؟

نقل هر جور که از خلق کریمت کردند

❖

قول صاحب غرضان است تو آن‌ها نکنی

بر تو گر جلوه کند شاهد ما ای زاهد

❖

از خدا جز می و معشوق تمنا نکنی

حافظا سجده به ابروی چو محرابش بر

❖

که دعایی ز سر صدق جز آن جا نکنی

✨ نتیجه فال غزل ۴۸۰ حافظ

این غزل نشان‌دهنده عشق عمیق و گلایه از بی‌مهری روزگار یا یار است. در فال شما، اگرچه سختی و رنجی وجود دارد، اما به زودی با نگاه لطف و توجه گشایش حاصل می‌شود. به حرف بدخواهان و غرض‌ورزان گوش نکنید و با صداقت به مسیر خود ادامه دهید که عاقبت خیر در انتظار شماست.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل با گلایه‌ای عاشقانه از بی‌رحمی و بی‌توجهی معشوق آغاز می‌شود. شاعر با زبانی لطیف از رنج هجران شکایت می‌کند و به زاهدان هشدار می‌دهد که زیبایی حقیقت چنان قدرتمند است که حتی پارسایان خشک‌مغز را نیز به دام عشق می‌اندازد. در پایان، حافظ تنها راه نجات و استجابت دعا را تسلیم شدن در برابر آستان یار می‌داند.

معنی بیت به بیت غزل

ای که در کشتن ما هیچ مدارا نکنی | سود و سرمایه بسوزی و محابا نکنی

بیت ۱ ای معشوق، در کشتن و آزار ما هیچ مدارا و نرمشی نداری و همه هستی و سرمایه ما را می‌سوزی و هیچ پروا و ترسی نداری.

دردمندان بلا زهر هلاهل دارند | قصد این قوم خطا باشد هان تا نکنی

بیت ۲ عاشقانِ دردمند و بلاکش همچون زهر کشنده خطرناکند؛ قصد آزار و نابودی این قوم خطای بزرگی است، زنهار که این کار را نکنی.

رنج ما را که توان برد به یک گوشهٔ چشم | شرط انصاف نباشد که مداوا نکنی

بیت ۳ رنج و بیماری ما با گوشه چشم و توجه اندکی درمان می‌شود، پس انصاف نیست که ما را مداوا نکنی.

دیدهٔ ما چو به امید تو دریاست، چرا | به تفرج گذری بر لب دریا نکنی؟

بیت ۴ چشمان ما از شدت گریه در فراق تو همچون دریاست؛ چرا برای گردش و تفرج گذری بر لب این دریا نمی‌کنی؟

نقل هر جور که از خلق کریمت کردند | قول صاحب غرضان است تو آن‌ها نکنی

بیت ۵ هر سخن و حکایتی که از ستم و بی‌وفایی تو (با وجود طبع کریمت) نقل کرده‌اند، گفتهٔ آدم‌های غرض‌ورز است و تو هرگز چنان کارهایی نمی‌کنی.

بر تو گر جلوه کند شاهد ما ای زاهد | از خدا جز می و معشوق تمنا نکنی

بیت ۶ ای زاهد، اگر معشوق زیبا و دلربای ما بر تو جلوه‌گری کند، از خدا دیگر هیچ چیزی جز شراب و معشوق نخواهی خواست.

حافظا سجده به ابروی چو محرابش بر | که دعایی ز سر صدق جز آن جا نکنی

بیت ۷ ای حافظ، پیشانی نیاز و سجده خود را به آستان ابروی محراب‌مانند معشوق ببر، چرا که دعای صادقانه را جز در آن مکان نمی‌توانی انجام دهی.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

مدارا ملایمت، نرمش و ملاحظه کردن

محابا پروا، باک و ترس

زهر هلاهل زهر بسیار کشنده و مهلک

تفرج سیر و سیاحت، گردش و تماشای مناظر

صاحب غرضان مغرضان، کسانی که نیت و منظور نادرست یا غرض شخصی دارند

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تضاد «سود و سرمایه بسوزی و محابا نکنی»

تضاد میان واژگان مرتبط با سود و زیان یا حضور مفاهیم متقابل در بیت.

تشبیه «دیدهٔ ما چو به امید تو دریاست»

undefined

کنایه «گوشهٔ چشم»

کنایه از نگاه محبت‌آمیز و توجه کوتاه و لطف مختصر معشوق.

حسن تعلیل «بر تو گر جلوه کند شاهد ما ای زاهد / از خدا جز می و معشوق تمنا نکنی»

آوردن دلیلی ادبی و شاعرانه برای اینکه زیبایی معشوق حتی زاهد را به سوی خود جذب می‌کند.

تناسب «ابروی چو محراب»

رعایت مراعات نظیر یا تناسب میان ابرو و محراب عبادت.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۳,۳۶۵

ابجد وسیط ۱,۵۹۱

ابجد صغیر ۱,۱۱۷

تعداد حروف ۳۴۳

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۷۹

غزل بعدی غزل شماره ۴۸۱

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ