غزل شماره ۴۹۵ حافظ: می خواه و گل‌افشان کن، از دَهر چه می‌جویی؟ + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۴۹۵ حافظ
می خواه و گُل‌اَفشان کن، از دَهر چه می‌جویی؟
❖
این گفت سَحرگَه گُل، بلبل! تو چه می‌گویی؟
مَسْنَد به گُلستان بَر، تا شاهد و ساقی را
❖
لَب گیری و رُخ بوسی، مِی نوشی و گُل بویی
شمشاد، خُرامان کُن وآهنگِ گُلِسْتان کُن
❖
تا سَرو بیآموزد از قَدِّ تو، دل‌جویی
تا غنچهٔ خندانت، دولت به که خواهد داد
❖
ای شاخِ گُلِ رعنا، از بهرِ که می‌رویی؟
امروز که بازارت، پرجوش خریدار است
❖
دریاب و بِنِه گنجی از مایهٔ نیکویی
چون شمعِ نکورویی، در رهگذرِ باد است
❖
طرْفِ هنری بَربَند از شمعِ نکورویی
آن طُرِّه که هر جَعْدَش، صد نافهٔ چین اَرْزَد
❖
خوش بودی اگر بودی بوییش ز خوش‌خویی
هر مُرغ به دستانی در گلشنِ شاه آمد
❖
بلبل به نواسازی، حافظ به غزل‌گویی
✨ نتیجه فال غزل ۴۹۵ حافظ
این غزل حافظ، پیامی پر از شور زندگی، عشق به زیبایی و لذت از لحظات را به همراه دارد. توصیهٔ اصلی آن، شاد بودن، بهره‌گیری از فرصت‌ها و توجه به زیبایی‌های زندگی است. این غزل نویدبخش خوشی، عشق و موفقیت در امور دنیوی است و شما را به بهره‌مندی از مواهب زندگی تشویق می‌کند. اطرافیان شما از زیبایی و نیکویی شما بهره‌مند خواهند شد.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل حافظ، دعوتی است به شاد زیستن، لذت بردن از زیبایی‌های طبیعت و زندگی، و بهره‌گیری از فرصت‌ها. شاعر با استفاده از نمادهای گل و بلبل، شمشاد و سرو، عشق و شور جوانی را ستایش می‌کند و معشوق را به بهره‌مندی از زیبایی و دلربایی خود دعوت می‌کند. در نهایت، هر کس با هنر و توانایی خود در این دنیا به جایگاهی می‌رسد و حافظ نیز با غزلسرایی به درگاه معشوق (یا شاه) حضور خود را اعلام می‌دارد.
معنی بیت به بیت غزل
می خواه و گُل‌اَفشان کن، از دَهر چه می‌جویی؟ | این گفت سَحرگَه گُل، بلبل! تو چه می‌گویی؟
بیت ۱
شراب بنوش و شاد باش، از این دنیا چه می‌خواهی؟ صبحگاهان گل به بلبل گفت: ای بلبل! تو درباره این موضوع چه نظری داری؟
مَسْنَد به گُلستان بَر، تا شاهد و ساقی را | لَب گیری و رُخ بوسی، مِی نوشی و گُل بویی
بیت ۲
بساط عشرت را به گلستان ببر تا بتوانی معشوق زیبا را ببوسی و از لب‌هایش بچشی و شراب بنوشی و بوی خوش گل‌ها را استشمام کنی.
شمشاد، خُرامان کُن وآهنگِ گُلِسْتان کُن | تا سَرو بیآموزد از قَدِّ تو، دل‌جویی
بیت ۳
ای قامت بلند همچون شمشاد، با ناز و کرشمه به سوی گلستان بیا، تا سرو نیز از قامت موزون تو شیوهٔ دلربایی را بیاموزد.
تا غنچهٔ خندانت، دولت به که خواهد داد | ای شاخِ گُلِ رعنا، از بهرِ که می‌رویی؟
بیت ۴
ای معشوق زیبا و خوش‌اندام، تو که چون غنچه می‌خندی و شکفته‌ای، کدام بخت و اقبالی نصیب کسی خواهد شد که از لب‌هایت بچشد؟ تو برای چه کسی این‌چنین زیبا و دلربا شده‌ای؟
امروز که بازارت، پرجوش خریدار است | دریاب و بِنِه گنجی از مایهٔ نیکویی
بیت ۵
امروز که بازار عشق و زیبایی تو پر از خریدار است، این فرصت را غنیمت بشمار و با پایبندی به نیکوکاری و فضیلت، گنجی برای خود ذخیره کن.
چون شمعِ نکورویی، در رهگذرِ باد است | طرْفِ هنری بَربَند از شمعِ نکورویی
بیت ۶
زیبایی و نیکورویی تو مانند شمعی است که در معرض باد زودگذر است؛ بنابراین از این زیبایی و هنر، بهرهٔ اخلاقی و معنوی ببر.
آن طُرِّه که هر جَعْدَش، صد نافهٔ چین اَرْزَد | خوش بودی اگر بودی بوییش ز خوش‌خویی
بیت ۷
آن گیسوی پرچین و زیبایی که ارزش هر تار آن به صد نافهٔ خوشبوی چین می‌ارزد، بسیار نیکوتر بود اگر بوی خوش‌رفتاری و حسن خلق نیز از آن به مشام می‌رسید.
هر مُرغ به دستانی در گلشنِ شاه آمد | بلبل به نواسازی، حافظ به غزل‌گویی
بیت ۸
در باغ پادشاه، هر پرنده‌ای با هنر و شیوه‌ای خاص حاضر شده است؛ بلبل با نغمه‌سرایی و حافظ با غزلسرایی.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
دَهر
روزگار، زمانه
مَسْنَد
بساط، فرش، تکیه‌گاه
شاهد
معشوق، زیبارو، دلبر
خُرامان
با ناز و وقار راه رونده
رعنا
بلند قامت و خوش‌اندام
طرّه
قسمتی از زلف که به قصد دلربایی بر پیشانی ریزند.
جَعْد
پیچ و خم مو، حلقه
نافهٔ چین
کیسهٔ خوشبوی زیر شکم آهوی ختن یا چین که از آن عطر نافذ است.
خوش‌خویی
خوش‌اخلاقی، حسن خلق
دستان
در اینجا به معنی نغمه، ترانه، آهنگ و موسیقی است.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشبیه
«چون شمعِ نکورویی، در رهگذرِ باد است»
زیبایی و نیکورویی به شمعی تشبیه شده که در معرض باد است و ناپایدار است.
کنایه
«شمشاد، خُرامان کُن»
شمشاد کنایه از قامت بلند و موزون معشوق است.
استعاره
«تا غنچهٔ خندانت، دولت به که خواهد داد»
غنچه استعاره از لب معشوق است.
تضاد
«می خواه و گُل‌اَفشان کن... بلبل! تو چه می‌گویی؟»
دعوت به شادی و لذت در مقابل پرسش از بلبل (که نماد ناله و غم است) نوعی تضاد ایجاد می‌کند.
مخاطب قرار دادن غیر انسان (تشخیص)
«این گفت سَحرگَه گُل، بلبل! تو چه می‌گویی؟»
گل و بلبل به عنوان موجوداتی دارای شعور و توانایی سخن گفتن و پرسشگری تصویر شده‌اند.
ایهام
«هر مُرغ به دستانی در گلشنِ شاه آمد»
واژهٔ "دستانی" می‌تواند به معنی هنر، ساز و آواز، حیله و نیرنگ یا داستان باشد که ابهام معنایی ایجاد می‌کند.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۲,۹۱۱
ابجد وسیط
۲,۰۸۹
ابجد صغیر
۱,۴۰۲
تعداد حروف
۴۱۷
نظرات
ارسال یک نظر