غزل شماره ۴۶۰ حافظ: سُلَیمیٰ مُنذُ حَلَّت بِالْعراقِ + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۶۰ حافظ

سُلَیمیٰ مُنذُ حَلَّت بِالْعراقِ

❖

أُلاقی مِن نَواها ما أُلاقی

الا ای ساروان منزل دوست

❖

إِلی رُکبانِکُم طالَ اشْتیاقی

خِرَد در زنده‌رود انداز و می نوش

❖

به گلبانگ جوانان عراقی

رَبیعُ العُمرِ فی مَرعیٰ حِماکُم

❖

حَماکَ اللّهُ یا عَهدَ التَّلاقی

بیا ساقی بده رَطْل گرانم

❖

سَقاکَ اللّهُ مِن کَأسٍ دِهاقِ

جوانی باز می‌آرد به یادم

❖

سماع چنگ و دست افشان ساقی

می باقی بده تا مست و خوشدل

❖

به یاران برفَشانم عمر باقی

درونم خون شد از نادیدن دوست

❖

أَلا تَعْساً لِأیّامِ الفِراقِ

دُموعی بَعدَکُم لا تَحْقِروها

❖

فَکَم بحرٍ عَمیقٍ مِن سَواقِ

دمی با نیکخواهان متفق باش

❖

غنیمت دان امور اتفاقی

بساز ای مطرب خوشخوان خوشگو

❖

به شعر فارسی، صوت عراقی

عروسی بس خوشی ای دختر رَز

❖

ولی گه گه سزاوار طلاقی

مسیحای مجرد را برازد

❖

که با خورشید سازد هم‌وُثاقی

وصال دوستان روزی ما نیست

❖

بخوان حافظ غزل‌های فراقی

✨ نتیجه فال غزل ۴۶۰ حافظ

این فال نشان‌دهنده دلتنگی برای دوستان و سختی‌های دوران هجران است. حافظ به شما یادآوری می‌کند که فراز و نشیب‌های زندگی گذراست و باید لحظات وصال و مصاحبت با نیکخواهان را غنیمت بشمارید. با صبر و پایداری بر مشکلات فائق آیید و امید خود را از دست ندهید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل که تحت تأثیر ادبیات و شعرهای عربی و عراقی سروده شده، سرشار از اندوه فراق، یاد جوانی، و اشتیاق برای دیدار یار است. حافظ در این اثر با تلفیق مفاهیم باده‌نوشی، دوری از دوستان، و اصطلاحات موسیقی، حال و هوای دلسوختگان در هجران معشوق را به تصویر کشیده و در عین حال به ضرورت اعتدال در امور و پذیرش تقدیر اشاره می‌کند.

معنی بیت به بیت غزل

سُلَیمیٰ مُنذُ حَلَّت بِالْعراقِ | أُلاقی مِن نَواها ما أُلاقی

بیت ۱ از آن زمان که سلیمی در عراق منزل گزید، از دوری او هرچه باید بکشم می‌کشم.

الا ای ساروان منزل دوست | إِلی رُکبانِکُم طالَ اشْتیاقی

بیت ۲ ای ساروان که به سوی منزل دوست می‌روی، شوق من به دیدار سواران و مسافران شما به درازا کشیده و بسیار شده است.

خِرَد در زنده‌رود انداز و می نوش | به گلبانگ جوانان عراقی

بیت ۳ عقل و خرد را رها کن و در زاینده‌رود بینداز و با صدای بلند جوانان عراقی به باده‌نوشی بپرداز.

رَبیعُ العُمرِ فی مَرعیٰ حِماکُم | حَماکَ اللّهُ یا عَهدَ التَّلاقی

بیت ۴ بهار عمر در چراگاه امن و حریم شما سپری شد؛ ای روزگار دیدار و وصال، خداوند تو را حفظ کند.

بیا ساقی بده رَطْل گرانم | سَقاکَ اللّهُ مِن کَأسٍ دِهاقِ

بیت ۵ ای ساقی بیا و پیمانه بزرگ و سنگین شراب را به من عطا کن، خداوند تو را از جام پر و لبریز سیراب کند.

جوانی باز می‌آرد به یادم | سماع چنگ و دست افشان ساقی

بیت ۶ شنیدن نوای چنگ و دیدن رقص و دست‌افشانی ساقی، دوران جوانی را در خاطرم زنده می‌کند.

می باقی بده تا مست و خوشدل | به یاران برفَشانم عمر باقی

بیت ۷ شراب باقی‌مانده را بده تا با دلی خوش و مستی، باقیمانده عمرم را نثار دوستان کنم.

درونم خون شد از نادیدن دوست | أَلا تَعْساً لِأیّامِ الفِراقِ

بیت ۸ از دوری و ندیدن دوست، درونم پر از خون و اندوه شد؛ نابود باد ایام هجران و جدایی.

دُموعی بَعدَکُم لا تَحْقِروها | فَکَم بحرٍ عَمیقٍ مِن سَواقِ

بیت ۹ اشک‌های مرا که پس از شما می‌بارد کوچک مشمارید؛ چه بسیار دریاهای عمیقی که از جویبارها پدید آمده‌اند.

دمی با نیکخواهان متفق باش | غنیمت دان امور اتفاقی

بیت ۱۰ لحظه‌ای با افراد نیکخواه همراه و همدل باش و پیشامدها و اتفاقات نیک روزگار را غنیمت بشمار.

بساز ای مطرب خوشخوان خوشگو | به شعر فارسی، صوت عراقی

بیت ۱۱ ای مطرب خوش‌آواز و خوش‌بیان، با شعر فارسی آهنگی در دستگاه عراقی بنواز.

عروسی بس خوشی ای دختر رَز | ولی گه گه سزاوار طلاقی

بیت ۱۲ ای شراب (دختر رز)، تو عروس بسیار نیکویی هستی، اما گاه‌گاهی نیز سزاوار طلاق و دوری می‌باشی.

مسیحای مجرد را برازد | که با خورشید سازد هم‌وُثاقی

بیت ۱۳ شایسته حضرت مسیح مجرد است که با خورشید هم‌خانه و هم‌منزل شود.

وصال دوستان روزی ما نیست | بخوان حافظ غزل‌های فراقی

بیت ۱۴ رسیدن به وصال دوستان قسمت ما نیست؛ ای حافظ، غزل‌های فراق را بخوان و با درد خود بساز.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

سُلَیمیٰ نام معشوقی در ادبیات عرب و تصغیر سلما

رَطْل گران پیمانه بزرگ و سنگین شراب

دِهاق پر، لبریز و سرشار

سَواقی جویبارها، جمع ساقیة

دختر رَز کنایه از شراب انگوری

هم‌وُثاقی هم‌خانه، هم‌منزل و هم‌پیمان

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

ایهام «به شعر فارسی، صوت عراقی»

واژه عراقی هم به گوشه و مقامی در موسیقی اشاره دارد و هم به زادگاه یا محل اقامت معشوق (عراق عجم) دلالت می‌کند.

کنایه «عروسی بس خوشی ای دختر رَز»

«دختر رز» کنایه زیبا و لطیفی از شراب انگوری است.

تضاد «عروسی بس خوشی / سزاوار طلاقی»

میان واژه‌های عروسی (پیوند و شادی) و طلاق (جدایی) تضاد معنایی وجود دارد.

حسن تعلیل «فَکَم بحرٍ عَمیقٍ مِن سَواقِ»

شاعر جریان اشک‌های فراوان خود را دلیل به وجود آمدن دریاهای عمیق از جویبارها می‌داند که دلیلی شاعرانه و دلنشین است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۹,۱۱۸

ابجد وسیط ۲,۵۱۸

ابجد صغیر ۱,۷۷۷

تعداد حروف ۵۴۲

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۵۹

غزل بعدی غزل شماره ۴۶۱

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ