غزل شماره ۳۳۳ حافظ: نمازِ شامِ غریبان چو گریه آغازم + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۳۳ حافظ

نمازِ شامِ غریبان چو گریه آغازم

❖

به مویه‌هایِ غریبانه، قِصه پردازم

به یادِ یار و دیار آنچنان بِگِریَم زار

❖

که از جهان رَه و رسمِ سفر براندازم

من از دیارِ حبیبم نه از بِلاد غریب

❖

مُهَیمنا به رفیقانِ خود رسان بازم

خدای را مددی ای رفیقِ رَه تا من

❖

به کویِ میکده دیگر عَلَم برافرازم

خِرَد ز پیریِ من کِی حساب برگیرد؟

❖

که باز با صَنَمی طفل، عشق می‌بازم

بجز صَبا و شِمالم نمی‌شناسد کس

❖

عزیز من! که بجز باد نیست دَم‌سازم

هوایِ منزل یار، آب زندگانیِ ماست

❖

صبا بیار نسیمی ز خاکِ شیرازم

سِرشکم آمد و عیبم بگفت روی به روی

❖

شکایت از که کنم؟ خانگی‌ست غَمّازَم

ز چَنگِ زهره شنیدم که صبح‌دم می‌گفت

❖

«غلامِ حافظِ خوش‌لهجهٔ خوش‌آوازم»

✨ نتیجه فال غزل ۳۳۳ حافظ

ای صاحب فال، دلتنگی و غربتی عمیق بر شما سایه افکنده است، اما ناامید نباشید. یار و دیار حقیقی شما نزدیک است و با توکل به خدا و همت خود، بر سختی‌ها غلبه خواهید کرد. عشق به زیبایی و اصالت، راهگشای شماست و سرانجام عزت و خوش‌نامی نصیب شما خواهد شد. به زودی به مراد دل می‌رسید و دوران سختی به پایان می‌رسد.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل با بیان احساس غربت و دلتنگی عمیق حافظ آغاز می‌شود؛ او در شب‌های تنهایی برای یار و دیار از دست رفته‌اش (شیراز) اشک می‌ریزد و آرزو دارد که راه و رسم سفر از جهان برچیده شود. حافظ خود را متعلق به دیار محبوبش می‌داند و از خداوند برای بازگشت نزد رفیقان و برپا کردن دوباره بساط عیش در میکده یاری می‌طلبد. او به عشق خود به محبوبان جوان اشاره می‌کند و خود را از قید خرد رها می‌بیند، و جز باد صبا کسی را همدم نمی‌یابد. در پایان، شاعر با خودستایی هنرمندانه، از ستاره زهره می‌شنود که خود را غلام حافظ خوش‌لهجه و خوش‌آواز می‌خواند، که نشان از اوج کمال هنری و اعتماد به نفس حافظ است.

معنی بیت به بیت غزل

نمازِ شامِ غریبان چو گریه آغازم | به مویه‌هایِ غریبانه، قِصه پردازم

بیت ۱ هنگامی که نماز شام تنهایی و بی‌‌کسی خود را با گریه آغاز می‌کنم، با ناله و زاری‌‌های غریب، داستان فراق و جدایی خود را شرح می‌دهم.

به یادِ یار و دیار آنچنان بِگِریَم زار | که از جهان رَه و رسمِ سفر براندازم

بیت ۲ به یاد و خاطر دوست و وطن خود آن چنان درمانده خواهم گریست، تا در جهان راه و رسم سفر و مسافرت را از بین ببرم.

من از دیارِ حبیبم نه از بِلاد غریب | مُهَیمنا به رفیقانِ خود رسان بازم

بیت ۳ حقیقتا، من متعلق به سرزمین دوست هستم نه از سرزمین بیگانگی و بی‌کسی، ای خدای ایمنی دهنده مرا به پیش دوستان خودم برگردان.

خدای را مددی ای رفیقِ رَه تا من | به کویِ میکده دیگر عَلَم برافرازم

بیت ۴ ای رفیق راه، به خاطر خدا کمکی کن تا من بتوانم بار دیگر در کوی میکده حاضر شوم.

خِرَد ز پیریِ من کِی حساب برگیرد؟ | که باز با صَنَمی طفل، عشق می‌بازم

بیت ۵ خرد چه زمانی می‌‌خواهد پیری و سال‌خوردگی مرا به حساب بیاورد، چرا که هنوز من با طفلی زیبارو مشغول عشق بازی هستم.

بجز صَبا و شِمالم نمی‌شناسد کس | عزیز من! که بجز باد نیست دَم‌سازم

بیت ۶ ای عزیز من، به جز باد هیچگونه همدم و دمسازی ندارم، از این رو به جز باد صبا و نسیم شمال هیچ‌کس دیگر مرا نمی‌شناسد.

هوایِ منزل یار، آب زندگانیِ ماست | صبا بیار نسیمی ز خاکِ شیرازم

بیت ۷ هوای کوی یار همچون آب حیات برای ما زندگی بخش است، ای باد صبا نسیمی از خاک شیراز برای من بیاور.

سِرشکم آمد و عیبم بگفت روی به روی | شکایت از که کنم؟ خانگی‌ست غَمّازَم

بیت ۸ اشکم سراریز شد و عیب من را (عاشق بودن) آشکارا بیان کرد، هنگامی که سخن‌چین درون خانه خودم می‌باشد از چه کسی شکایت کنم.

ز چَنگِ زهره شنیدم که صبح‌دم می‌گفت | «غلامِ حافظِ خوش‌لهجهٔ خوش‌آوازم»

بیت ۹ هنگام صبح، از ستاره زهره با صدای چنگ این نکته را شنیدم که می‌گفت: من بنده و غلام حافظ خوش زبان و خوش صدا هستم.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

شام غریبان اولین شب دوری از وطن و آشنایان؛ شب تنهایی و بی کسی

مویه گریه و زاری، ناله

بِلاد غریب شهرهای ناآشنا و دور از وطن

مُهَیمنا ای خدای ایمنی دهنده، ای رهاننده از ترس و ناامیدی

صنم طفل محبوب خردسال و زیبارو

غَمّاز سخن‌چین، پرده‌در، رسواگر

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشخیص «خِرَد ز پیریِ من کِی حساب برگیرد؟»

خرد (عقل) دارای ویژگی انسانی (حساب بردن و در نظر گرفتن) شده است.

استعاره «هوایِ منزل یار، آب زندگانیِ ماست»

هوای منزل یار به آب حیات (که موجب زندگی جاودان است) تشبیه شده و آب حیات برای آن استعاره است.

کنایه «به کویِ میکده دیگر عَلَم برافرازم»

«علم برافراختن» کنایه از برپا کردن بساط، آغاز کردن کاری با قدرت و شهرت یافتن است.

تضاد «من از دیارِ حبیبم نه از بِلاد غریب»

بین «دیار حبیب» و «بلاد غریب» تضاد و تقابل معنایی وجود دارد.

حس‌آمیزی «ز چَنگِ زهره شنیدم که صبح‌دم می‌گفت»

شنیدن صدای چنگ زهره که یک ستاره است، آمیختگی حس شنیدن با ماهیت غیر شنیداری زهره است.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۰,۸۷۲

ابجد وسیط ۲,۰۸۴

ابجد صغیر ۱,۴۲۴

تعداد حروف ۴۳۲

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۳۲

غزل بعدی غزل شماره ۳۳۴

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ