غزل شماره ۳۶۹ حافظ: ما ز یاران چشم یاری داشتیم + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۳۶۹ حافظ

ما ز یاران چشم یاری داشتیم

❖

خود غلط بود آنچه ما پنداشتیم

تا درخت دوستی بر کی دهد

❖

حالیا رفتیم و تخمی کاشتیم

گفت‌و‌گو آیین درویشی نبود

❖

ور نه با تو ماجراها داشتیم

شیوهٔ چشمت فریب جنگ داشت

❖

ما غلط کردیم و صلح انگاشتیم

گُلبُنِ حُسنَت نه خود شد دلفُروز

❖

ما دَمِ همت بر او بگماشتیم

نکته‌ها رفت و شکایت کس نکرد

❖

جانبِ حُرمَت فرو نگذاشتیم

گفت خود دادی به ما دل حافظا

❖

ما مُحَصِّل بر کسی نَگماشتیم

✨ نتیجه فال غزل ۳۶۹ حافظ

این فال نشان‌دهنده ناکامی در توقعات از دوستان و آشنایان است. به زودی در می‌یابید که برخی از انتظارات شما بی‌جا بوده است. با این حال، ناامید نشوید و با صبوری به تلاش خود ادامه دهید. حرمت‌ها را نگه دارید و بدانید که عاقبت صداقت در دوستی به ثمر خواهد نشست.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از مشهورترین و اثرگذارترین سروده‌های حافظ است که در آن شاعر از بی‌وفایی یاران و ناامیدی از توقعات گذشته سخن می‌گوید. حافظ با زبانی صمیمی و در عین حال رندانه، از اشتباه خود در اعتماد به دیگران یاد می‌کند و در بیت پایانی از زبان معشوق پاسخ می‌شنود که عاشق خود با میل و اراده خویش دل به معشوق داده است.

معنی بیت به بیت غزل

ما ز یاران چشم یاری داشتیم | خود غلط بود آنچه ما پنداشتیم

بیت ۱ ما از دوستان خود توقع کمک و همکاری داشتیم، اما فهمیدیم که تصورات و پندارهایمان اشتباه بوده است.

تا درخت دوستی بر کی دهد | حالیا رفتیم و تخمی کاشتیم

بیت ۲ معلوم نیست که درخت دوستی چه زمانی میوه و ثمر دهد، فعلاً در این راه قدم گذاشته و بذر محبت را کاشتیم.

گفت‌و‌گو آیین درویشی نبود | ور نه با تو ماجراها داشتیم

بیت ۳ بحث و جدل با مرام و روش درویشان و اهل دل سازگار نیست، وگرنه حرف‌ها و گلایه‌های زیادی با تو داشتیم.

شیوهٔ چشمت فریب جنگ داشت | ما غلط کردیم و صلح انگاشتیم

بیت ۴ طرز نگاه و ناز چشم تو قصد ستیز و دشمنی داشت، اما ما به نادانی آن را نشانه آشتی و دوستی قلمداد کردیم.

گُلبُنِ حُسنَت نه خود شد دلفُروز | ما دَمِ همت بر او بگماشتیم

بیت ۵ بوته زیبایی تو خود به خود این‌قدر زیبا و درخشان نشده است، بلکه این توجه و انرژی مثبت و همت ما بود که آن را پررونق ساخت.

نکته‌ها رفت و شکایت کس نکرد | جانبِ حُرمَت فرو نگذاشتیم

بیت ۶ اتفاقات ناگوار و سخنان تلخی رخ داد، اما هیچ‌کس شکایتی نکرد چون ما ادب و احترام دوستی را زیر پا نگذاشتیم.

گفت خود دادی به ما دل حافظا | ما مُحَصِّل بر کسی نَگماشتیم

بیت ۷ معشوق در پاسخ به گلایه حافظ گفت: ای حافظ، تو خودت با میل و اشتیاق دلت را به ما سپردی و کسی برای گرفتن دل تو ماموری نفرستاده بود.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

بر میوه، ثمر و نتیجه

حالیا هم‌اکنون، در این حال

دلفروز روشن‌کننده دل، زیبا و فرح‌بخش

محصل مامور وصول، مامور گرفتن چیزی

انگاشتیم پنداشتیم، تصور کردیم، گمان کردیم

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «درخت دوستی»

دوستی به درختی تشبیه شده است که کاشته می‌شود و میوه می‌دهد.

تشخیص «شیوهٔ چشمت فریب جنگ داشت»

به چشم معشوق ویژگی انسانی جنگ‌طلبی و فریب‌کاری نسبت داده شده است.

تضاد «جنگ و صلح»

واژه‌های جنگ و صلح در یک بیت برای تاکید بر تفاوت ظاهر و باطن آمده‌اند.

مراعات نظیر «درخت، بر، تخم، گلبن»

کلماتی که به حوزه کشاورزی و گیاهان تعلق دارند و تناسب معنایی ایجاد کرده‌اند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۲۸,۲۴۳

ابجد وسیط ۱,۳۹۳

ابجد صغیر ۹۵۵

تعداد حروف ۲۸۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۳۶۸

غزل بعدی غزل شماره ۳۷۰

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ