غزل شماره ۴۴۱ حافظ: چه بودی ار دل آن ماه مهربان بودی؟ + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۴۱ حافظ

چه بودی ار دل آن ماه مهربان بودی؟

❖

که حال ما نه چنین بودی ار چنان بودی

بگفتمی که «چه ارزد نسیم طرهٔ دوست؟»

❖

گرم به هر سر مویی هزار جان بودی

برات خوش‌دلی ما چه کم شدی یا رب

❖

گرش نشان امان از بد زمان بودی

گرَم زمانه سرافراز داشتی و عزیز

❖

سریر عزتم آن خاک آستان بودی

ز پرده کاش برون آمدی چو قطرهٔ اشک

❖

که بر دو دیدهٔ ما حکم او روان بودی

اگر نه دایرهٔ عشق راه بربستی

❖

چو نقطه حافظ سرگشته در میان بودی

✨ نتیجه فال غزل ۴۴۱ حافظ

این فال نشان‌دهنده حسرت وصال و نیاز به مهربانی و توجه است. روزگار سختی‌هایی بر سر راه شما قرار داده، اما با صبر و پناه بردن به عشق راستین، آرامش و عزت حقیقی را به دست خواهید آورد. ناامید نباشید و به لطف الهی امیدوار بمانید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از سروده‌های لطیف و عاشقانه‌ی حافظ است که در آن شاعر از دوری معشوق، بی‌مهری روزگار و آرزوی وصال سخن می‌گوید. حافظ با استفاده از تمثیل‌های ظریف مانند پرگار، نقطه و اشک، درد هجران و اشتیاق خود را برای رسیدن به مرکز دایره‌ی عشق بیان می‌کند و خاک آستان دوست را بر تخت پادشاهی جهان ترجیح می‌دهد.

معنی بیت به بیت غزل

چه بودی ار دل آن ماه مهربان بودی؟ | که حال ما نه چنین بودی ار چنان بودی

بیت ۱ چه می‌شد اگر دل آن معشوق زیباچهر مهربان بود؟ اگر چنین می‌شد، حال و روز ما این‌قدر غم‌انگیز و متفاوت با اکنون بود.

بگفتمی که «چه ارزد نسیم طرهٔ دوست؟» | گرم به هر سر مویی هزار جان بودی

بیت ۲ اگر به ازای هر تار موی خود هزار جان داشتم، همه را فدا می‌کردم و می‌گفتم این فداکاری در برابر بوی خوش گیسوی دوست چه ارزشی دارد.

برات خوش‌دلی ما چه کم شدی یا رب | گرش نشان امان از بد زمان بودی

بیت ۳ خداوندا، از خوشی و سعادت ما چه چیزی کم می‌شد اگر حواله و نشان آرامش و مصونیت در برابر بدی‌های روزگار را به همراه داشت؟

گرَم زمانه سرافراز داشتی و عزیز | سریر عزتم آن خاک آستان بودی

بیت ۴ اگر روزگار مرا سربلند و عزیز می‌داشت، تخت پادشاهی و عزت من همان خاک درگاه و آستان دوست می‌بود.

ز پرده کاش برون آمدی چو قطرهٔ اشک | که بر دو دیدهٔ ما حکم او روان بودی

بیت ۵ ای کاش معشوق همانند قطره اشکی از پرده خلوت بیرون می‌آمد، زیرا فرمان او بر چشمان ما جاری و نافذ است.

اگر نه دایرهٔ عشق راه بربستی | چو نقطه حافظ سرگشته در میان بودی

بیت ۶ اگر دایره‌ی عشق راه را نمی‌بست و محدودیت ایجاد نمی‌کرد، حافظِ سرگشته نیز مانند نقطه‌ی پرگار در مرکز این دایره جای می‌گرفت.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

طره دسته موی پیشانی، زلف

برات حواله، سند پرداخت یا بخشش

سریر تخت پادشاهی

آستان درگاه، آستانه خانه یا در

سرگشته حیران، سرگردان

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشخیص «اگر نه دایرهٔ عشق راه بربستی»

دادن ویژگی بستن راه (که کار انسان یا مانع جاندار است) به دایره عشق.

تراسل محسوس «نسیم طره دوست»

ارتباط دادن دو حس بویایی (نسیم) و بینایی یا لامسه (طره).

ایهام تناسب «چو نقطه حافظ سرگشته در میان بودی»

واژه نقطه و میان به اصطلاحات هندسی پرگار و دایره اشاره دارد که با مفهوم سرگشتگی تناسب دارد.

تشبیه «ز پرده کاش برون آمدی چو قطرهٔ اشک»

مانند کردن بیرون آمدن معشوق از پرده به قطره اشک.

تضاد «چنین و چنان»

استفاده از واژگان متضاد برای نشان دادن تفاوت حال و روز.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۱۷,۷۵۹

ابجد وسیط ۱,۴۰۹

ابجد صغیر ۹۷۴

تعداد حروف ۲۹۲

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۴۰

غزل بعدی غزل شماره ۴۴۲

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ