غزل شماره ۱۷۲ حافظ: عشقِ تو نهالِ حیرت آمد + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۱۷۲ حافظ

عشقِ تو نهالِ حیرت آمد

❖

وصلِ تو کمالِ حیرت آمد

بس غرقهٔ حالِ وصل کآخر

❖

هم بر سرِ حالِ حیرت آمد

یک دل بنما که در رَهِ او

❖

بر چهره نه خالِ حیرت آمد

نه وصل بِمانَد و نه واصل

❖

آن جا که خیالِ حیرت آمد

از هر طرفی که گوش کردم

❖

آوازِ سؤالِ حیرت آمد

شد مُنهَزِم از کمالِ عزّت

❖

آن را که جلالِ حیرت آمد

سر تا قدمِ وجودِ حافظ

❖

در عشق، نهالِ حیرت آمد

✨ نتیجه فال غزل ۱۷۲ حافظ

این فال به شما می‌گوید در مسیر رسیدن به خواسته‌تان با شگفتی‌ها و سرگشتگی‌های عمیقی روبرو خواهید شد. این حیرت، نه نشان ضعف، بلکه نشانه عظمت و بی‌کرانگی راه است. از این تجربه‌ها نترسید؛ آنها شما را به کمال نزدیک‌تر می‌کنند. آنچه اکنون برایتان ارزشمند است، در برابر این عظمت تازه، کوچک خواهد شد. با یکدلی و توکل پیش بروید.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل حافظ به مفهوم عمیق و عرفانی 'حیرت' در مسیر عشق و سلوک می‌پردازد. شاعر بیان می‌کند که عشق الهی از همان ابتدا با سرگشتگی همراه است و حتی رسیدن به وصال نیز این حیرت را به نهایت خود می‌رساند. او معتقد است هر عاشقی در این راه نشانه‌ای از حیرت بر چهره دارد و در اوج این شگفتی، مفاهیم وصل و فراق و حتی وجود واصل نیز محو می‌شود. حافظ تأکید می‌کند که درک شکوه حیرت، تمام عزت‌ها و کمالات دنیوی را بی‌اعتبار می‌سازد و در نهایت، خود را سراپا نهالی از حیرت در باغ عشق می‌داند که همواره در این وادی پر از سؤال و شگفتی است.

معنی بیت به بیت غزل

عشقِ تو نهالِ حیرت آمد | وصلِ تو کمالِ حیرت آمد

بیت ۱ عشق تو همچون نهالی است که حیرت و شگفتی در دل می‌افکند، و وصال تو اوج و نهایت این حیرت و سرگشتگی است.

بس غرقهٔ حالِ وصل کآخر | هم بر سرِ حالِ حیرت آمد

بیت ۲ چه بسیارند کسانی که غرق در حالت وصال شدند، اما در نهایت باز هم به سرمنزل حیرت و سرگشتگی رسیدند.

یک دل بنما که در رَهِ او | بر چهره نه خالِ حیرت آمد

بیت ۳ یک دل به من نشان بده که در راه عشق معشوق، بر چهره‌اش هیچ نشانه‌ای از حیرت و سرگشتگی نباشد (یعنی همه عاشقان حقیقی در این راه حیرانند).

نه وصل بِمانَد و نه واصل | آن جا که خیالِ حیرت آمد

بیت ۴ آنجا که تصور و اندیشه حیرت سراسر وجود را فرا می‌گیرد، نه وصالی باقی می‌ماند و نه واصلی (زیرا در مقام حیرت، همه دوگانگی‌ها محو می‌شوند).

از هر طرفی که گوش کردم | آوازِ سؤالِ حیرت آمد

بیت ۵ از هر سویی که گوش فرا دادم (در جستجوی پاسخ حقیقت)، تنها صدای پرسش‌های حیرت‌انگیز به گوشم رسید (که نشان از بی‌کرانگی و دست‌نیافتنی بودن کامل حقیقت دارد).

شد مُنهَزِم از کمالِ عزّت | آن را که جلالِ حیرت آمد

بیت ۶ هر کس که شکوه و عظمت حیرت را درک کرد، کمالات و عزت‌های دنیوی‌اش در برابر آن درهم شکست و از بین رفت.

سر تا قدمِ وجودِ حافظ | در عشق، نهالِ حیرت آمد

بیت ۷ تمام وجود حافظ، از سر تا پایش، در مسیر عشق به مانند نهالی است که سراسر حیرت و شگفتی است.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

نهالِ حیرت آغاز و ریشه شگفتی و سرگشتگی

کمالِ حیرت اوج و نهایت سرگشتگی و شگفتی

غرقهٔ حالِ وصل غرق شده در وضعیت رسیدن و پیوستن به معشوق

خالِ حیرت نشانه‌ای از سرگشتگی و شگفتی (مانند خال بر چهره)

مُنهَزِم شکست‌خورده، از هم پاشیده، نابود شده

جلالِ حیرت شکوه و عظمت سرگشتگی و شگفتی

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «عشقِ تو نهالِ حیرت آمد»

عشق به نهالی تشبیه شده که حاصلش حیرت است.

تکرار (ردیف) «حیرت آمد (در پایان مصرع دوم تمام ابیات)»

تکرار کلمه یا عبارت در پایان مصرع‌ها برای تأکید بر مفهوم اصلی شعر، یعنی حیرت.

کنایه «بر چهره نه خالِ حیرت آمد»

کنایه از اینکه نشانه‌ای از سرگشتگی و شگفتی بر چهره وجود ندارد.

تضاد مفهومی «نه وصل بِمانَد و نه واصل»

در اوج حیرت، مفاهیم متقابل وصل (رسیدن) و واصل (رسنده) بی‌معنی می‌شوند و در وحدت حیرت محو می‌گردند.

اغراق «وصلِ تو کمالِ حیرت آمد»

اوج بخشیدن به مفهوم حیرت تا جایی که وصال را نهایت آن می‌داند، حال آنکه وصال معمولاً به آرامش منجر می‌شود.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۱۷,۸۴۹

ابجد وسیط ۱,۱۲۱

ابجد صغیر ۷۸۵

تعداد حروف ۲۲۸

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۱۷۱

غزل بعدی غزل شماره ۱۷۳

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ