غزل شماره ۴۰۷ حافظ: مزرع سبز فلک دیدم و داس مه نو + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۴۰۷ حافظ
مزرعِ سبزِ فلک دیدم و داسِ مه نو
❖
یادم از کِشتهٔ خویش آمد و هنگامِ درو
گفتم ای بخت بخفتیدی و خورشید دمید
❖
گفت با این همه از سابقه نومید مشو
گر رَوی پاک و مجرد چو مسیحا به فلک
❖
از چراغِ تو به خورشید رسد صد پرتو
تکیه بر اخترِ شب‌دزد مکن کاین عیار
❖
تاجِ کاووس ببرد و کمرِ کیخسرو
گوشوارِ زر و لعل ار چه گران دارد گوش
❖
دورِ خوبی گذران است نصیحت بشنو
چشمِ بد دور ز خالِ تو که در عرصهٔ حسن
❖
بیدقی راند که برد از مه و خورشید گرو
آسمان گو مفروش این عظمت کاندر عشق
❖
خرمنِ مه به جُوی خوشهٔ پروین به دو جو
آتشِ زهد و ریا خرمنِ دین خواهد سوخت
❖
حافظ این خرقهٔ پشمینه بینداز و برو
✨ نتیجه فال غزل ۴۰۷ حافظ
این غزل نشان‌دهنده گذر عمر و بی‌اعتباری دنیاست. به شما توصیه می‌شود به ظاهر و زهد ریایی دل نبندید و همواره به لطف خدا امیدوار باشید. با تلاش و اخلاص، آینده‌ای روشن در انتظارتان خواهد بود.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزلِ حکیمانه و عارفانه، با تصویری خیالی از آسمان به عنوان مزرعه و ماه نو به عنوان داس آغاز می‌شود و به لزوم غنیمت شمردن عمر اشاره می‌کند. حافظ در ادامه، پایداری دنیا و ستاره بخت را نفی کرده، به بی‌ارزشی زهد ریایی در برابر عشق واقعی تأکید می‌کند و انسان را به پاکی درون دعوت می‌نماید.
معنی بیت به بیت غزل
مزرعِ سبزِ فلک دیدم و داسِ مه نو | یادم از کِشتهٔ خویش آمد و هنگامِ درو
بیت ۱
آسمان را همچون مزرعه‌ای سرسبز و هلال ماه نو را مانند داسی دیدم؛ این تصویر مرا به یاد عملکردهای گذشته‌ام و زمان حسابرسی و پاداش اعمالم انداخت.
گفتم ای بخت بخفتیدی و خورشید دمید | گفت با این همه از سابقه نومید مشو
بیت ۲
به بخت خود گفتم که تو در خواب غفلت بودی و عمر گذشت و فرصت از دست رفت؛ پاسخ داد با وجود این غفلت‌ها، از لطف و رحمت ازلی خداوند هرگز ناامید مباش.
گر رَوی پاک و مجرد چو مسیحا به فلک | از چراغِ تو به خورشید رسد صد پرتو
بیت ۳
اگر مانند حضرت مسیح پاک، پیراسته و رها از تعلقات دنیوی به سوی آسمان عروج کنی، نور و فروغ باطن تو به خورشید نیز روشنی و پرتوهای فراوان می‌بخشد.
تکیه بر اخترِ شب‌دزد مکن کاین عیار | تاجِ کاووس ببرد و کمرِ کیخسرو
بیت ۴
به ستاره بخت و گردش روزگار غدار اعتماد مکن؛ زیرا این دزدِ چابک، تاج پادشاهی کیکاووس و کمرشال کیخسرو را هم ربوده و نابود کرده است.
گوشوارِ زر و لعل ار چه گران دارد گوش | دورِ خوبی گذران است نصیحت بشنو
بیت ۵
اگرچه گوشواره طلا و یاقوت گوش را سنگین و گرانبها می‌کند، اما دوران جوانی و زیبایی بسیار زودگذر است؛ پس پند مرا بشنو و دل به دنیا مبند.
چشمِ بد دور ز خالِ تو که در عرصهٔ حسن | بیدقی راند که برد از مه و خورشید گرو
بیت ۶
چشم بد از خال زیبای تو دور باد که در میدان زیبایی، چنان مهره پیاده (سرباز) را به بازی گرفت که گوی سبقت را از ماه و خورشید ربود.
آسمان گو مفروش این عظمت کاندر عشق | خرمنِ مه به جُوی خوشهٔ پروین به دو جو
بیت ۷
به آسمان بگو که به این عظمت و بزرگی خود فخر نفروشد، زیرا در بازار عشق، خرمن ماه به یک جو و خوشه پروین به دو جو هم خریدار ندارد.
آتشِ زهد و ریا خرمنِ دین خواهد سوخت | حافظ این خرقهٔ پشمینه بینداز و برو
بیت ۸
زهد ریاکارانه و خودپسندانه، ریشه و اساس دینداری را نابود می‌کند؛ ای حافظ، این خرقه ریا را از تن بیرون کن و با حقیقت عشق همراه شو.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
مزرع
مزرعه، کشتزار
مجرد
رها از تعلقات دنیوی، پاک و بی‌آلایش
عیار
دزد چابک، طرار، جوانمرد فریبکار
بیدق
مهره سرباز یا پیاده در بازی شطرنج
پروین
خوشهه‌ای از ستارگان هفت‌گانه در آسمان
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تشبیه
«مزرع سبز فلک دیدم و داس مه نو»
آسمان به مزرعه و هلال ماه نو به داس تشبیه شده است.
تلمیح
«گر روی پاک و مجرد چو مسیحا به فلک»
اشاره به عروج حضرت مسیح (ع) به آسمان چهارم دارد.
تضاد
«خورشید دمید و بخت بخفتیدی»
میان خوابیدن بخت و دمیدن خورشید تناسب تضاد وجود دارد.
مبالغه
«تاج کاووس ببرد و کمر کیخسرو»
بزرگ‌نمایی در قدرت روزگار در نابودی پادشاهان بزرگ.
حسن تعلیل
«گوشوار زر و لعل ار چه گران دارد گوش»
سنگین شدن گوش به خاطر آویز گوشواره زر و لعل بیان شده است.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۷,۹۰۳
ابجد وسیط
۱,۹۹۹
ابجد صغیر
۱,۴۸۰
تعداد حروف
۴۰۹
نظرات
ارسال یک نظر