غزل شماره ۴۷۶ حافظ: نسیم صبح سعادت! بدان نشان که تو دانی + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۴۷۶ حافظ

نسیم صبح سعادت! بدان نشان که تو دانی

❖

گذر به کوی فلان کن، در آن زمان که تو دانی

تو پیک خلوت رازی و دیده بر سر راهت

❖

به مردمی، نه به فرمان، چنان بران که تو دانی

بگو که جان عزیزم ز دست رفت، خدا را

❖

ز لعل روح‌فزایش ببخش آن که تو دانی

من این حروف نوشتم، چنان که غیر ندانست

❖

تو هم ز روی کرامت، چنان بخوان که تو دانی

خیال تیغ تو با ما، حدیث تشنه و آب است

❖

اسیر خویش گرفتی، بکُش چنان که تو دانی

امید در کمرِ زَرکِشَت چگونه ببندم؟

❖

دقیقه‌ای است نگارا در آن میان که تو دانی

یکی است تُرکی و تازی، در این معامله حافظ

❖

حدیث عشق بیان کن، بدان زبان که تو دانی

✨ نتیجه فال غزل ۴۷۶ حافظ

این فال نشان می‌دهد که در راه عشق و رسیدن به مقصود، رازپوشی و کیاست لازم است. ناامید مباش و کار خود را با روشی ظریف و هنرمندانه پیگیری کن. معشوق از حال زار تو باخبر است و اگر با دل شکسته به درگاه او روی، گشایش کار تو را به دست خواهد گرفت.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از شاهکارهای عاشقانه حافظ است که در آن شاعر با زبانی رمزآلود و پر از لطایف، با باد صبا به عنوان پیک محرم راز صحبت می‌کند. حافظ از اشتیاق سوختن در آتش عشق، التماس برای توجه معشوق، و رازهای پنهان در میانه‌ی راه عاشقی سخن می‌گوید و در نهایت تأکید می‌کند که زبان عشق نیازی به الفاظ پیچیده ندارد و هرکس باید به زبان دل خود با معشوق سخن بگوید.

معنی بیت به بیت غزل

نسیم صبح سعادت! بدان نشان که تو دانی | گذر به کوی فلان کن، در آن زمان که تو دانی

بیت ۱ ای نسیم صبحگاهی که مایه خوشبختی هستی، با همان نشانی و در وقتی که خودت بهتر می‌دانی، به کوی معشوق من گذر کن.

تو پیک خلوت رازی و دیده بر سر راهت | به مردمی، نه به فرمان، چنان بران که تو دانی

بیت ۲ تو فرستاده خلوت‌سرای راز هستی و ما چشم‌انتظار توایم؛ از روی لطف و بزرگواری (نه از روی اجبار)، راه را چنان طی کن که خودت صلاح می‌دانی.

بگو که جان عزیزم ز دست رفت، خدا را | ز لعل روح‌فزایش ببخش آن که تو دانی

بیت ۳ به معشوق بگو جان گرامی‌ام به لب رسیده، تو را به خدا قسم از لب‌های جان‌بخش خود، آن‌قدر که خودت می‌دانی به ما عطا کن.

من این حروف نوشتم، چنان که غیر ندانست | تو هم ز روی کرامت، چنان بخوان که تو دانی

بیت ۴ من این پیام را به صورت رمز و راز نوشتم تا دیگران متوجه نشوند، تو نیز از روی بزرگواری چنان بخوان که فقط خودت رمز آن را بفهمی.

خیال تیغ تو با ما، حدیث تشنه و آب است | اسیر خویش گرفتی، بکُش چنان که تو دانی

بیت ۵ اندیشه شمشیر و قهر تو برای ما مانند اشتیاق تشنه به آب است؛ حالا که ما را به اسارت درآورده‌ای، هر طور که خودت می‌خواهی ما را بکش.

امید در کمرِ زَرکِشَت چگونه ببندم؟ | دقیقه‌ای است نگارا در آن میان که تو دانی

بیت ۶ چگونه می‌توانم به وصال تو امید ببندم؟ ای نگار من، در میان کمر باریک تو نکته و راز ظریفی وجود دارد که تنها خودت از آن آگاهی.

یکی است تُرکی و تازی، در این معامله حافظ | حدیث عشق بیان کن، بدان زبان که تو دانی

بیت ۷ ای حافظ، در بازار عشق، زبان ترکی و تازی (عربی) تفاوتی ندارند؛ داستان عشق را به هر زبانی که خودت بهتر می‌دانی بیان کن.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

پیک خلوت راز فرستاده و قاصد محرم اسرار میان عاشق و معشوق

به مردمی از روی جوانمردی، لطف و مهربانی

لعل سنگ قیمتی سرخ‌رنگ، کنایه از لب سرخ معشوق

کمر زرکش کمربند زربافت و زرین که معمولاً ثروتمندان و بزرگان می‌بستند

دقیقه نکته باریک، راز دقیق و پیچیده

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «خیال تیغ تو با ما، حدیث تشنه و آب است»

خیال تیغ معشوق به آب برای انسان تشنه تشبیه شده است.

کنایه «دیده بر سر راهت»

کنایه از چشم‌انتظار بودن و انتظار کشیدن.

تضاد «تُرکی و تازی»

تضاد یا تقابل میان دو قوم و زبان مختلف برای بیان وحدت در عشق.

ایهام «دقیقه‌ای است نگارا در آن میان که تو دانی»

واژه دقیقه هم به معنای وقت کم و هم به معنای نکته باریک و ظریف به کار رفته است.

تلمیح «اسیر خویش گرفتی، بکُش چنان که تو دانی»

اشاره و تضمینی لطیف به یکی از غزلیات معروف سعدی شیرازی.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۳,۵۴۸

ابجد وسیط ۱,۸۶۲

ابجد صغیر ۱,۳۸۲

تعداد حروف ۳۹۵

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۴۷۵

غزل بعدی غزل شماره ۴۷۷

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ