متن غزل شماره ۳۹۹ حافظ
کرشمه‌ای کن و بازار ساحری بشکن
❖
به غمزه رونق و ناموس سامری بشکن
به باد ده سر و دستار عالمی یعنی
❖
کلاه گوشه به آیین سروری بشکن
به زلف گوی که آیین دلبری بگذار
❖
به غمزه گوی که قلب ستمگری بشکن
برون خرام و ببر گوی خوبی از همه کس
❖
سزای حور بده رونق پری بشکن
به آهوان نظر شیر آفتاب بگیر
❖
به ابروان دوتا قوس مشتری بشکن
چو عطرسای شود زلف سنبل از دم باد
❖
تو قیمتش به سر زلف عنبری بشکن
چو عندلیب فصاحت فروشد ای حافظ
❖
تو قدر او به سخن گفتن دری بشکن
✨ نتیجه فال غزل ۳۹۹ حافظ
این غزل برای شما پیامی از توانایی‌های بی‌نظیر و اراده قوی دارد. زمان آن رسیده که زیبایی‌ها و قابلیت‌های درونی خود را به بهترین شکل ممکن نشان دهید. از خودباوری خود برای غلبه بر رقیبان و موانع استفاده کنید و با اعتماد به نفس، جایگاه واقعی خود را تثبیت نمایید. تردید را کنار بگذارید و با شجاعت گام بردارید.
خلاصه و مفهوم غزل
غزل ۳۹۹ حافظ، سراسر ستایش و تشویق معشوق (یا انسانی کامل) به تجلی و خودنمایی قدرت و زیبایی‌های بی‌مانند اوست. شاعر با استفاده از تصاویر اغراق‌آمیز و خیال‌انگیز، از معشوق می‌خواهد که با ناز و عشوه خود، بساط هر فریبکار و جادوگر (سامری) را برچیند و با جلوه بی‌نظیرش، تاج و تخت مدعیان دروغین را به باد دهد. او با وصف چشم‌ها و ابروان معشوق، توانایی او را در غلبه بر خورشید و ستارگان نشان می‌دهد و در نهایت، از حافظ می‌خواهد که فصاحت خود را با زبان فاخر فارسی دری به رخ کشیده و بر هر عندلیب سخن‌وری چیره شود. این غزل در واقع بیانی از برتری مطلق زیبایی، قدرت و فصاحت است.
معنی بیت به بیت غزل
کرشمه‌ای کن و بازار ساحری بشکن | به غمزه رونق و ناموس سامری بشکن
بیت ۱
با ناز و عشوه خود، هرگونه فریب و جادو را بی‌اثر کن و با نگاه دلبرانه‌ات، اعتبار و جایگاه فریبکاران (مانند سامری) را از بین ببر.
به باد ده سر و دستار عالمی یعنی | کلاه گوشه به آیین سروری بشکن
بیت ۲
با غرور و عظمت پادشاهانه خود (با کج گذاشتن کلاهت)، بر مقام و منزلت ظاهری بزرگان دنیا غلبه کن و بساط فخرفروشی آنان را برهم بزن.
به زلف گوی که آیین دلبری بگذار | به غمزه گوی که قلب ستمگری بشکن
بیت ۳
به زلف خود بگو که زیباترین شیوه دلبری را به کمال انجام دهد؛ و به نگاه دلبرانه‌ات بگو که قلب هر ستمگری را درهم شکند و او را نابود سازد.
برون خرام و ببر گوی خوبی از همه کس | سزای حور بده رونق پری بشکن
بیت ۴
با ناز و وقار از پس پرده بیرون بیا و در میدان زیبایی و برتری از همه سبقت بگیر؛ با جلوه و جمال خود، حتی حور و پری را شرمنده کن و شکوه و زیبایی‌شان را بی‌اثر گردان.
به آهوان نظر شیر آفتاب بگیر | به ابروان دوتا قوس مشتری بشکن
بیت ۵
با نگاه‌های نافذ و آهوگونه‌ات، حتی خورشید را که در برج اسد به اوج قدرت رسیده، تسخیر کن؛ و با ابروان خمیده‌ات، اوج قدرت و اعتبار ستاره مشتری (در برج قوس) را درهم شکن.
چو عطرسای شود زلف سنبل از دم باد | تو قیمتش به سر زلف عنبری بشکن
بیت ۶
هنگامی که زلف گل سنبل با وزش باد عطرآگین می‌شود، تو با زلف خوش‌بوی عنبرین خود، برتری‌ات را آشکار کن و ارزش آن را کم جلوه بده (چرا که زیبایی تو بی‌همتاست).
چو عندلیب فصاحت فروشد ای حافظ | تو قدر او به سخن گفتن دری بشکن
بیت ۷
ای حافظ، اگر بلبل (یا هر شاعر فصیح دیگری) ادعای بلاغت و شیوا گفتن می‌کند، تو با سخن گفتن به زبان فاخر و اصیل فارسی (دری)، قدر و منزلت او را درهم بشکن و برتری خود را نشان بده.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
کرشمه
ناز و غمزه، حرکات دلفریب و دلبرانه.
سامری
نام مردی که با ساختن گوساله زرین، قوم بنی‌اسرائیل را فریب داد؛ کنایه از فریبکار و ساحر.
کلاه گوشه به آیین سروری بشکن
کنایه از ابراز فخر، خودنمایی و نشان دادن بزرگی و عظمت به شیوه پادشاهان و سروران.
گوی خوبی
کنایه از نهایت زیبایی و برتری در آن. (تشبیه زیبایی به گوی در بازی چوگان که برنده آن را می‌رباید).
قوس مشتری
ایهام دارد: هم به معنای کمان ستاره مشتری و هم به معنای برج فلکی قوس که خانه ستاره مشتری است و اوج قدرت آن را نشان می‌دهد. در اینجا کنایه از نهایت قدرت و اعتبار.
دری
زبان فاخر و اصیل فارسی، به ویژه فارسی درباری و ادبی.
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
استعاره
«بازار ساحری بشکن (بیت ۱)»
بازار در اینجا به طور استعاری به بساط فریب و جادوگری اشاره دارد که معشوق با کرشمه خود آن را برهم می‌زند.
کنایه
«به باد ده سر و دستار عالمی (بیت ۲)»
این عبارت کنایه از بی‌اعتبار کردن و به سخره گرفتن جاه و مقام ظاهری دیگران یا بر هم زدن نظم و اعتبار آنهاست.
تشخیص (جان‌بخشی)
«به زلف گوی که آیین دلبری بگذار / به غمزه گوی که قلب ستمگری بشکن (بیت ۳)»
شاعر با زلف و غمزه (نگاه دلبرانه) معشوق سخن می‌گوید و به آنها قدرت اراده و انجام عمل (گذاشتن آیین دلبری و شکستن قلب ستمگر) را می‌بخشد.
ایهام
«قوس مشتری (بیت ۵)»
کلمه 'قوس' در اینجا دو معنا دارد: ۱. کمان ۲. نام یکی از برج‌های فلکی (برج قوس) که خانه ستاره مشتری است و اوج قدرت آن را نشان می‌دهد.
تناسب (مراعات‌النظیر)
«آهوان، نظر، شیر، آفتاب / ابروان، دوتا، قوس، مشتری (بیت ۵)»
در این بیت، کلمات مرتبط از نظر معنایی و نجومی (مانند آهوان نظر، شیر آفتاب و ابروان، قوس مشتری) در کنار هم قرار گرفته‌اند که به زیبایی و پیچیدگی معنایی بیت می‌افزاید.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۶,۳۱۳
ابجد وسیط
۱,۶۴۷
ابجد صغیر
۱,۱۴۰
تعداد حروف
۳۳۲
نظرات
ارسال یک نظر