غزل شماره ۴۳۶ حافظ: آن غالیه خط گر سوی ما نامه نوشتی + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۴۳۶ حافظ
آن غالیه خط گر سوی ما نامه نوشتی
❖
گردون ورق هستی ما درننوشتی
هر چند که هجران ثمر وصل برآرد
❖
دهقان جهان! کاش که این تخم نکِشتی
آمرزش نقد است کسی را که در این جا
❖
یاری‌ست چو حوری و سرایی چو بهشتی
در مصطبهٔ عشق تنعم نتوان کرد
❖
چون بالش زر نیست، بسازیم به خشتی
مفروش به باغ ارم و نخوت شداد
❖
یک شیشه می و نوش‌لبی و لبِ کِشتی
تا کی غم دنیای دنی ای دل دانا؟
❖
حیف است ز خوبی که شود عاشق زشتی
آلودگی خرقه، خرابی جهان است
❖
کو راهروی، اهلِ دلی، پاک‌سرشتی؟
از دست چرا هِشت سرِ زلف تو حافظ؟
❖
تقدیر چنین بود، چه کردی که نهِشتی؟
✨ نتیجه فال غزل ۴۳۶ حافظ
این غزل نشان‌دهنده درگیری انسان با سختی‌ها، هجران و آزمون‌های روزگار است. حافظ یادآور می‌شود که نباید دل به زرق و برق دنیای پست بست، بلکه باید با قناعت و اصالت در مسیر عشق قدم برداشت. نیت شما در صورتی به سرانجام می‌رسد که از ظاهر فریبنده بپرهیزید و به پاکی درون و تقدیر الهی تن دهید. صبوری پیشه کنید تا به مقصود برسید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل ترکیبی از اندوه هجران، ستایش عشق و تقابل میان معنویات و مادیات دنیاست. حافظ از سختی دوری از یار و بی‌وفایی روزگار گله می‌کند، سپس به ارزش عشق و لذت‌های نقد در برابر وعده‌های فریبنده دنیا اشاره می‌کند. او در پایان با نکوهش آلودگی‌های ریاکارانه، انسان را به پاک‌سرشتی و تسلیم در برابر تقدیر دعوت می‌کند.
معنی بیت به بیت غزل
آن غالیه خط گر سوی ما نامه نوشتی | گردون ورق هستی ما درننوشتی
بیت ۱
اگر آن معشوق خوش‌خط و خال برای ما نامه‌ای می‌نوشت، روزگار طومار وجود ما را درهم نمی‌پیچید و نابود نمی‌کرد.
هر چند که هجران ثمر وصل برآرد | دهقان جهان! کاش که این تخم نکِشتی
بیت ۲
هرچند فراق و دوری باعث به بار نشستن میوه وصال می‌شود، اما ای کاش باغبان روزگار هرگز تخم هجران را در زمین نمی‌کاشت.
آمرزش نقد است کسی را که در این جا | یاری‌ست چو حوری و سرایی چو بهشتی
بیت ۳
کسی که در این دنیا معشوقی چون حور و خانه‌ای همچون بهشت دارد، پاداش و آمرزش الهی را نقداً دریافت کرده است.
در مصطبهٔ عشق تنعم نتوان کرد | چون بالش زر نیست، بسازیم به خشتی
بیت ۴
در جایگاه و ایوان عشق نمی‌توان به ناز و نعمت رسید؛ پس چون بالش زرینی در دست نیست، با خشتی زیر سر می‌سازیم و قناعت می‌کنیم.
مفروش به باغ ارم و نخوت شداد | یک شیشه می و نوش‌لبی و لبِ کِشتی
بیت ۵
یک شیشه شراب، یار شیرین‌لب و کنار کشتزار را با باغ ارم و غرور و تکبر شداد معامله نکن و از دست نده.
تا کی غم دنیای دنی ای دل دانا؟ | حیف است ز خوبی که شود عاشق زشتی
بیت ۶
ای دل آگاه و دانا، تا کی می‌خواهی غصه دنیای پست را بخوری؟ حیف است که انسان خوب و پاکی چون تو عاشق چیزهای زشت و ناپایدار دنیا شود.
آلودگی خرقه، خرابی جهان است | کو راهروی، اهلِ دلی، پاک‌سرشتی؟
بیت ۷
آلوده شدن لباس تقوا و پارسایی به تزویر، مایه خرابی جهان است؛ کجاست رهرو، انسان اهل دل و پاک‌طینتی که جهان را نجات دهد؟
از دست چرا هِشت سرِ زلف تو حافظ؟ | تقدیر چنین بود، چه کردی که نهِشتی؟
بیت ۸
ای حافظ، چرا سر زلف معشوق را رها کردی و از دست دادستی؟ تقدیر الهی چنین بود وگرنه در برابر سرنوشت چاره‌ای جز تسلیم نداشتی.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
غالیه خط
دارای خط و موی سیاه و معطر همچون غالیه (ترکیب مشک و عنبر)
مصطبه
سکوی نشستن در بیرون خانه یا میکده
تنعّم
برخوردار شدن از ناز و نعمت و آسایش
شداد
پادشاه اسطوره‌ای که به جرم تکبر و ساختن باغ ارم به عنوان بهشتی زمینی هلاک شد
دنی
پست، فرومایه و ناچیز
هِشت
رها کرد و گذاشت
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
ایهام
«آن غالیه خط گر سوی ما نامه نوشتی»
undefined
تشخیص
«دهقان جهان! کاش که این تخم نکشتی»
undefined
تضاد
«حیف است ز خوبی که شود عاشق زشتی»
undefined
کنایه
«چون بالش زر نیست، بسازیم به خشتی»
undefined
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۶,۰۲۱
ابجد وسیط
۱,۸۳۹
ابجد صغیر
۱,۲۳۶
تعداد حروف
۳۷۳
نظرات
ارسال یک نظر