غزل شماره ۳۴۴ حافظ: عمریست تا من در طلب، هر روز گامی می‌زنم + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۳۴۴ حافظ
عمریست تا من در طلب، هر روز گامی می‌زنم
❖
دستِ شفاعت هر زمان در نیک نامی می‌زنم
بی ماهِ مِهرافروزِ خود، تا بُگذَرانَم روزِ خود
❖
دامی به راهی می‌نهم، مرغی به دامی می‌زنم
اورنگ کو؟ گُلچهر کو؟ نقشِ وفا و مِهر کو؟
❖
حالی من اندر عاشقی، داوِ تمامی می‌زنم
تا بو که یابم آگهی از سایهٔ سَروِ سَهی
❖
گلبانگِ عشق از هر طرف، بر خوش خرامی می‌زنم
هرچند کـ‌آن آرامِ دل، دانم نبخشد کامِ دل
❖
نقشِ خیالی می‌کشم، فالِ دوامی می‌زنم
دانم سر آرد غُصِّه را، رنگین برآرد قِصِّه را
❖
این آهِ خون افشان که من، هر صبح و شامی می‌زنم
با آن که از وی غایبم، وز مِی چو حافظ تایبم
❖
در مجلسِ روحانیان، گَه گاه جامی می‌زنم
✨ نتیجه فال غزل ۳۴۴ حافظ
مدت‌هاست برای رسیدن به نیتی تلاش می‌کنی و گاه دچار یأس می‌شوی. ناامید نشو؛ صداقت، سوز دل و استمرار تو در این راه بی‌پاسخ نمی‌ماند. از مشورت با افراد خوش‌نام بهره بگیر و تمام همت خود را به کار ببند. سختی‌ها به زودی پایان می‌یابند و ماجرایت به نیکی و شادکامی ختم خواهد شد.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل بیانگر تلاش پیوسته و خستگی‌ناپذیر سالک عاشق در طلب وصال یار است. شاعر با برشمردن نام عاشقان نامی گذشته، مدعی می‌شود که در عاشقی و جان‌فشانی از همگان پیشی گرفته است. هرچند راه رسیدن به معشوق سخت و پر از محرومیت است، اما امید، سوز دل، شب‌زنده‌داری و همنشینی با اهل معرفت سرانجام غصه‌ها را پایان بخشیده و فرجامی نیکو و ماندگار برای عاشق رقم خواهد زد.
معنی بیت به بیت غزل
عمریست تا من در طلب، هر روز گامی می‌زنم | دستِ شفاعت هر زمان در نیک نامی می‌زنم
بیت ۱
روزگار درازی است که در جستجوی مقصود و حقیقت، هر روز قدمی برمی‌دارم و در این راه همواره به انسان‌های نیک‌نام و وارسته متوسل می‌شوم.
بی ماهِ مِهرافروزِ خود، تا بُگذَرانَم روزِ خود | دامی به راهی می‌نهم، مرغی به دامی می‌زنم
بیت ۲
در فراق معشوق زیباروی و مهرگستر خود، برای سپری کردن روزگار و تسلی دل، به هر سویی دامی می‌گسترانم تا مقصودی زمینی را صید کنم.
اورنگ کو؟ گُلچهر کو؟ نقشِ وفا و مِهر کو؟ | حالی من اندر عاشقی، داوِ تمامی می‌زنم
بیت ۳
عاشقان نامدار کهن مانند اورنگ و گلچهر و نشان وفاداری آنان کجا رفته است؟ اکنون من در عرصه عشق مدعی سرآمدی‌ام و تمام هستی‌ام را به میدان آورده‌ام.
تا بو که یابم آگهی از سایهٔ سَروِ سَهی | گلبانگِ عشق از هر طرف، بر خوش خرامی می‌زنم
بیت ۴
به امید آنکه خبری از آن معشوق خوش‌قامت بیابم و زیر سایه لطفش قرار گیرم، به هر سو رو کرده و ندای عشق برای هر زیباروی خوش‌خرام سر می‌دهم.
هرچند کـ‌آن آرامِ دل، دانم نبخشد کامِ دل | نقشِ خیالی می‌کشم، فالِ دوامی می‌زنم
بیت ۵
هرچند یقین دارم آن مایه آرامش دل آرزوی وصال مرا برآورده نمی‌کند، با این حال تصویر وصالش را در خیال مجسم می‌کنم و امید به دوام این عشق دارم.
دانم سر آرد غُصِّه را، رنگین برآرد قِصِّه را | این آهِ خون افشان که من، هر صبح و شامی می‌زنم
بیت ۶
یقین دارم این آه آتشین و سوزناکی که شب و روز برمی‌کشم، سرانجام غم فراق را به پایان می‌رساند و سرگذشت عشق مرا نیکو و زیبا خواهد ساخت.
با آن که از وی غایبم، وز مِی چو حافظ تایبم | در مجلسِ روحانیان، گَه گاه جامی می‌زنم
بیت ۷
هرچند از حضور مستقیم محبوب محرومم و از باده‌نوشی ظاهری توبه کرده‌ام، اما در جمع اهل دل و عارفان گاه‌وبی‌گاه جامی از شراب معرفت می‌نوشم.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
مِهرافروز
فروزان‌کننده مهر و محبت، روشن‌کننده خورشید
اورنگ و گلچهر
نام دو عاشق و معشوق در داستان‌های کهن ایرانی
داو
نوبت بازی، ادعا یا شرط‌بندی کامل در بازی نرد و شطرنج
سروِ سَهی
سرو راست‌قامت و برافراشته؛ استعاره از قامت رعنای معشوق
تایب
توبه‌کننده، بازگردنده از گناه
روحانیان
فرشتگان، پاک‌طینتان و اهل دل و معرفت
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
تلمیح
«اورنگ کو؟ گُلچهر کو؟ نقشِ وفا و مِهر کو؟»
اشاره به داستان‌های عاشقانه کهن ایرانی چون داستان اورنگ و گلچهر و منظومه مهر و وفا.
ایهام و تناسب
«بی ماهِ مِهرافروزِ خود... / نقشِ وفا و مِهر کو؟»
واژه «مِهر» دارای دو معنای محبت و خورشید است که با «ماه» و «روز» تناسب ایجاد کرده است.
استعاره
«سایهٔ سَروِ سَهی»
سرو سهی استعاره از معشوق بلندبالا و خوش‌قامت است.
تضاد
«هر صبح و شامی می‌زنم»
به‌کارگیری دو واژه متضاد «صبح» و «شام» برای نشان دادن استمرار.
کنایه
«داوِ تمامی می‌زنم»
کنایه از به کمال ادعای عاشقی داشتن و سنگ تمام گذاشتن در عشق و باختن تمام هستی.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۲۸,۹۴۰
ابجد وسیط
۱,۹۶۴
ابجد صغیر
۱,۳۵۵
تعداد حروف
۴۰۲
نظرات
ارسال یک نظر