غزل شماره ۵۹ حافظ: دارم امید عاطفتی از جناب دوست + تفسیر و فال
متن غزل شماره ۵۹ حافظ
دارم امید عاطفتی از جناب دوست
❖
کردم جنایتی و امیدم به عفو اوست
دانم که بُگذرد ز سرِ جرمِ من که او
❖
گر چه پریوش است ولیکن فرشته‌خوست
چندان گریستیم که هر کس که برگذشت
❖
در اشکِ ما چو دید روان گفت «کاین چه جوست؟»
هیچ است آن دهان و نبینم از او نشان
❖
موی است آن میان و ندانم که آن چه موست
دارم عجب ز نقشِ خیالش که چون نرفت
❖
از دیده‌ام که دَم به دَمش کار شُست و شوست
بی گفت و گوی زلفِ تو دل را همی کُشد
❖
با زلف دلکَش تو که را روی گفت و گوست؟
عمری‌ست تا ز زلفِ تو بویی شنیده‌ام
❖
زان بوی در مشامِ دلِ من هنوز بوست
حافظ بد است حالِ پریشانِ تو، ولی
❖
بر بویِ زلفِ یار پریشانیَت نکوست
✨ نتیجه فال غزل ۵۹ حافظ
این فال نشان‌دهنده پشیمانی از خطایی گذشته و امیدواری عمیق به بخشش و لطف بزرگان است. حالتان ممکن است آشفته باشد، اما این پریشانی در راه عشق و رسیدن به مقصود، مبارک و نیکو خواهد بود. به زودی با دلی آرام و با تکیه بر رحمت الهی، مشکلات برطرف شده و به مراد دل خود خواهید رسید.
خلاصه و مفهوم غزل
این غزل بیانگر سوز و گداز عاشق در فراق یار و امیدواری او به بخشش خطاهای گذشته است. حافظ با توصیف زیبایی‌های ظریف معشوق، از جمله دهان کوچک و زلف دل‌فریب او، از ماندگاری نقش خیال یار در چشم اشکبار خود سخن می‌گوید و در نهایت، پریشان‌حالی در راه عشق را برای خود افتخار و سعادت می‌داند.
معنی بیت به بیت غزل
دارم امید عاطفتی از جناب دوست | کردم جنایتی و امیدم به عفو اوست
بیت ۱
از درگاه معشوق امید لطف و مهربانی دارم؛ چرا که خطایی مرتکب شده‌ام و چشم امیدم به بخشش اوست.
دانم که بُگذرد ز سرِ جرمِ من که او | گر چه پریوش است ولیکن فرشته‌خوست
بیت ۲
می‌دانم که از خطای من چشم‌پوشی می‌کند، زیرا او با وجود زیبایی همچون پری، خوی و سرشتی فرشته‌گونه و مهربان دارد.
چندان گریستیم که هر کس که برگذشت | در اشکِ ما چو دید روان گفت «کاین چه جوست؟»
بیت ۳
آن‌قدر گریه کردیم که هر رهگذری وقتی جریان اشک روان ما را دید، با تعجب پرسید که این چه جویباری است که به راه افتاده؟
هیچ است آن دهان و نبینم از او نشان | موی است آن میان و ندانم که آن چه موست
بیت ۴
دهان معشوق چنان کوچک است که هیچ نشانی از آن دیده نمی‌شود و میان‌تنش به باریکی موست، چندان که حقیقت آن تار مو بر ما پوشیده است.
دارم عجب ز نقشِ خیالش که چون نرفت | از دیده‌ام که دَم به دَمش کار شُست و شوست
بیت ۵
در شگفتم که چگونه نقش خیال معشوق از چشمم محو نمی‌شود، در حالی که دیدگان من پیوسته در حال گریستن و شست‌وشو است.
بی گفت و گوی زلفِ تو دل را همی کُشد | با زلف دلکَش تو که را روی گفت و گوست؟
بیت ۶
زلف زیبای تو بدون هیچ حرف و حدیثی دل را اسیر و هلاک می‌کند؛ در برابر این زلف دل‌فریب، چه کسی یارای سخن گفتن و مقاومت دارد؟
عمری‌ست تا ز زلفِ تو بویی شنیده‌ام | زان بوی در مشامِ دلِ من هنوز بوست
بیت ۷
سال‌هاست که عطر زلف تو به مشام جانم رسیده و هنوز هم اثر و رایحه آن در دل و جان من باقی است.
حافظ بد است حالِ پریشانِ تو، ولی | بر بویِ زلفِ یار پریشانیَت نکوست
بیت ۸
ای حافظ، حال و روز آشفته و پریشان تو ناخوش است، اما در آرزوی زلف یار بودن و این پریشانی، بسیار نیکو و زیباست.
معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت
عاطفت
مهربانی، لطف و شفقت
پریوش
پری‌چهره، زیبا روی مانند پری
برگذشت
عبور کرد، گذشت
روان
جاری، در حال حرکت (و در مصراع دیگر به معنی جان و روح)
مشام
بینی، حواس بویایی، استعاره از مرکز احساس و درون
آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل
ایهام
«زان بوی در مشامِ دلِ من هنوز بوست»
واژه «بو» در اینجا هم به معنی رایحه و عطر است و هم به معنی آرزو و امید.
تضاد
«کردم جنایتی و امیدم به عفو اوست»
تضاد میان «جنایت» (گناه) و «عفو» (بخشش).
کنایه
«موی است آن میان و ندانم که آن چه موست»
کنایه از نهایت باریکی و ظرافت کمر معشوق.
مبالغه
«چندان گریستیم که هر کس که برگذشت / در اشکِ ما چو دید روان گفت کاین چه جوست؟»
اغراق در فراوانی اشک چشم عاشق به اندازه یک جویبار جاری.
تحلیل ساختاری و عددی غزل
ابجد کبیر
۳۲,۰۳۱
ابجد وسیط
۱,۹۵۹
ابجد صغیر
۱,۴۷۶
تعداد حروف
۴۰۶
نظرات
ارسال یک نظر