غزل شماره ۶۲ حافظ: مرحبا ای پیکِ مشتاقان بده پیغامِ دوست + تفسیر و فال

متن غزل شماره ۶۲ حافظ

مرحبا ای پیکِ مشتاقان بده پیغامِ دوست

❖

تا کُنم جان از سرِ رغبت فدای نامِ دوست

واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس

❖

طوطی طبعم ز عشقِ شِکَّر و بادامِ دوست

زلفِ او دام است و خالش دانهٔ آن دام و من

❖

بر امیدِ دانه‌ای افتاده‌ام در دامِ دوست

سر ز مستی برنگیرد تا به صبحِ روزِ حشر

❖

هر که چون من در ازل یک جرعه خورد از جامِ دوست

بس نگویم شِمِّه‌ای از شرحِ شوقِ خود از آنک

❖

دردسر باشد نمودن بیش از این ابرامِ دوست

گر دهد دستم کشم در دیده همچون توتیا

❖

خاک راهی کآن مشرف گردد از اَقدامِ دوست

میل من سویِ وصال و قصد او سویِ فراق

❖

تَرکِ کامِ خود گرفتم تا برآید کامِ دوست

حافظ اندر دَردِ او می‌سوز و بی‌درمان بساز

❖

زان که درمانی ندارد دَردِ بی‌آرامِ دوست

✨ نتیجه فال غزل ۶۲ حافظ

این غزل نویدبخش عشق عمیق و ازلی است. فال شما نشان می‌دهد که در راه خواسته‌ای بزرگ هستید و باید با صبر و فداکاری پیش بروید. گاهی برای رسیدن به مراد دل، باید از خواسته‌های شخصی گذشت و تسلیم اراده‌ای والاتر شد. این راه دشوار، ولی پر از معرفت است و پایان آن روشنی و کمال خواهد بود. در برابر مشکلات صبور باشید، زیرا عشق حقیقی درمانی جز سوختن و ساختن ندارد و این درد خود راهگشاست.

خلاصه و مفهوم غزل

این غزل یکی از زیباترین غزلیات حافظ در ستایش عشق و فداکاری است. شاعر از همان ابتدا ارادت بی‌شایبه خود را به معشوق (که می‌تواند زمینی یا الهی باشد) ابراز می‌کند و خود را واله و شیدای جمال و کرشمه او می‌داند. او عشق خود را ازلی و ابدی می‌خواند که تا روز قیامت از مستی آن سر برنمی‌دارد. حافظ در این شعر به اوج ایثار عاشقانه می‌رسد و بیان می‌کند که حتی اگر محبوب میل به فراق داشته باشد، او از وصال خود دست می‌کشد تا کام محبوب برآید. این غزل سرشار از مفاهیم عمیق عرفانی، معرفت و تسلیم در برابر اراده عشق است.

معنی بیت به بیت غزل

مرحبا ای پیکِ مشتاقان بده پیغامِ دوست | تا کُنم جان از سرِ رغبت فدای نامِ دوست

بیت ۱ ای پیام‌آور عاشقان، پیام محبوب را برسان تا با کمال میل و رغبت، جان خود را فدای نام دوست کنم.

واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس | طوطی طبعم ز عشقِ شِکَّر و بادامِ دوست

بیت ۲ طبع سخن‌گوی من از عشق شیرین‌زبانی و چشم زیبای دوست، همچون بلبلی که در قفس گرفتار است، همیشه واله و شیدا و بی‌قرار است.

زلفِ او دام است و خالش دانهٔ آن دام و من | بر امیدِ دانه‌ای افتاده‌ام در دامِ دوست

بیت ۳ زلف او مانند دام است و خال صورتش دانه آن دام، و من به امید دستیابی به آن دانه (و زیبایی)، در دام عشق او گرفتار شده‌ام.

سر ز مستی برنگیرد تا به صبحِ روزِ حشر | هر که چون من در ازل یک جرعه خورد از جامِ دوست

بیت ۴ هر کس مانند من در روز ازل (آغاز خلقت) یک جرعه از باده عشق الهی نوشیده باشد، تا صبح قیامت از این مستی سر بر نخواهد داشت و به هوش نخواهد آمد.

بس نگویم شِمِّه‌ای از شرحِ شوقِ خود از آنک | دردسر باشد نمودن بیش از این ابرامِ دوست

بیت ۵ بیش از این از شرح شوق خود نمی‌گویم، زیرا بیان زیاده از حد این اسرار و اصرار بر دوست، ممکن است باعث ناراحتی و دردسر او شود.

گر دهد دستم کشم در دیده همچون توتیا | خاک راهی کآن مشرف گردد از اَقدامِ دوست

بیت ۶ اگر فرصتی دست دهد، خاک راهی را که دوست بر آن قدم گذاشته و بدین سبب شرافت یافته است، همچون سرمه به چشمانم خواهم کشید.

میل من سویِ وصال و قصد او سویِ فراق | تَرکِ کامِ خود گرفتم تا برآید کامِ دوست

بیت ۷ خواست من وصال با اوست اما قصد او جدایی و فراق است؛ پس من از خواسته خود (وصال) دست کشیدم تا مراد و آرزوی دوست (فراق) برآورده شود.

حافظ اندر دَردِ او می‌سوز و بی‌درمان بساز | زان که درمانی ندارد دَردِ بی‌آرامِ دوست

بیت ۸ ای حافظ، در درد عشق او بسوز و با بی‌درمانی آن مدارا کن، زیرا درد بی‌قرارکننده دوست درمانی ندارد و تسکین نمی‌یابد.

معنی کلمه‌ها و اصطلاح‌های سخت

پیک قاصد، پیام‌بر

واله و شیدا حیران و آشفته از عشق، دیوانه عشق

توتیا سرمه، پودری که برای روشن شدن چشم به کار می‌بردند (اغلب از اکسید روی)

مُشرف شرافت یافته، سرافراز گشته، صاحب عزت

ابرام اصرار، پافشاری، به ستوه آوردن

آرایه‌ها و مفاهیم ادبی غزل

تشبیه «واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس / طوطی طبعم ز عشقِ شِکَّر و بادامِ دوست»

شاعر طبع خود را به طوطی و حالت عاشقی خود را به بلبل در قفس تشبیه کرده است.

استعاره «شِکَّر و بادامِ دوست (در بیت دوم)»

«شِکَّر» استعاره از لب شیرین و «بادام» استعاره از چشم معشوق است.

کنایه «یک جرعه خورد از جامِ دوست (در بیت چهارم)»

کنایه از نوشیدن شراب عشق الهی یا باده معرفت است که در ازل به ارواح نوشانده شده است.

تضاد «میل من سویِ وصال و قصد او سویِ فراق (در بیت هفتم)»

تضاد بین «وصال» (رسیدن) و «فراق» (جدایی) که نشان‌دهنده تفاوت خواسته عاشق و معشوق است.

تناسب «زلفِ او دام است و خالش دانهٔ آن دام و من / بر امیدِ دانه‌ای افتاده‌ام در دامِ دوست (در بیت سوم)»

وجود کلمات «زلف»، «دام» و «دانه» که در حوزه صید و شکار هستند و با هم تناسب معنایی دارند.

تحلیل ساختاری و عددی غزل

ابجد کبیر ۳۳,۶۳۹

ابجد وسیط ۲,۰۴۹

ابجد صغیر ۱,۵۷۲

تعداد حروف ۴۵۴

این تفسیر و صفحه توسط هوش مصنوعی طراحی و نوشته شده است.

غزل قبلی غزل شماره ۶۱

غزل بعدی غزل شماره ۶۳

مشاهده فهرست کامل غزلیات حافظ